Από το μαρτυρικό Κεφαλοβρύσι, σκάψαμε, στις πέτρες και στο χώμα, βρίσκοντας μνήμες ανεξίτηλες στα καμένα από τον κατακτητή χωριά, και ξέροντας ότι θα φτάσουμε το πολύ... μέχρι τη θάλασσα της Βιάννου... πώς να ξεπλύνουμε τόσο αίμα που χύθηκε εδώ;
Κι όμως μας είναι ακόμη ανάγκη! Δεν αποτιμάται η ανθρώπινη ζωή με αποζημιώσεις. Είναι όμως ένας τρόπος πίεσης, όπως μας είπαν οι ντόπιοι, να μην καθαρίζουν οι φονιάδες των λαών με ένα συγγνώμη...
Ήταν μια Κυριακή γεμάτη συγκίνηση, ιστορικά σκληρά γεγονότα και δυνατά μηνύματα, προχθές.
Παρακολουθήσαμε τις εκδηλώσεις τιμής και μνήμης, που συνδέουν την ιστορία με τον διαρκή αγώνα για τη δικαίωση των θυμάτων και τις γερμανικές αποζημιώσεις. Γιατί τα εγκλήματα της Κατοχής δεν πρέπει να ξεχαστούν — ούτε ηθικά ούτε ιστορικά.
Μετά την τελετή, ακολουθήσαμε μια διαδρομή στα χωριά της περιοχής, κατηφορίζοντας ανάμεσα στα πεύκα. Ένας τόπος απαράμιλλης ομορφιάς, εύφορης γης, αλλά και βαθιά μαρτυρικός... ένας τόπος ποτισμένος με αίμα, ανθρώπινη εγκατάλειψη και ανέχεια.
Το απόγευμα, η καρδιά όλων ράγισε στο Κεφαλοβρύσι, όπου πραγματοποιήθηκαν τα αποκαλυπτήρια του συγκλονιστικού μνημείου των τριών αδελφιών Βερβελάκη. Το μνημείο θα στέκει ως διαρκής υπενθύμιση της θυσίας, του πόνου και της δύναμης των ανθρώπων αυτού του τόπου — των μαυροφορεμένων που κρατούν μέσα τους βαρύ το πένθος σφίγγοντας τα δόντια, αλλά συνεχίζουν να παλεύουν και να επιμένουν για ελευθερία.
«Δεν σκοτώνουν παιδιά», μήνυσε ο μεγαλύτερος στον πατέρα του, «το είδα πριν στο χωριό»...
Για την πραγματική αλήθεια της ιστορίας, δεν υπήρχε περίπτωση να είχαν αντικρύσει τα άγρια βασανιστήρια από το σημείο που κρύβονταν, πατέρας και επιζήσαντας γιος.
Η συλλογική ευθύνη του Γκέμπελς και των Ναζί, εφαρμόστηκε σε όλα τα χωριά της Βιάννου, αφανίζοντας από πέτρα ως πέτρα χωριά, εκτελώντας παραδειγματικά αμάχους ως αντίποινα του αντάρτικου.
Η πιο αναστοχαστική στιγμή της ημέρας ήταν το προσκλητήριο των 461 νεκρών... Όλα τα επίθετα γνωστά, παντού ένας φίλος και γνωστός, όλοι καταγόμενοι από Αμυρά, Πεύκο, Κεφαλοβρύσι, Βιάννο, Συκολόγο...
Ακούγοντας τα ονόματα του Ολοκαυτώματος της Βιάννου τον Σεπτέμβριο του 1943, δεν μπορούσα παρά να σκεφτώ πόσος κόπος, πόση ενέργεια και πόση αγάπη χρειάζεται για να γεννηθεί και να μεγαλώσει ένας άνθρωπος... πώς γίνεται, μέσα σε μια στιγμή πολεμικής φρίκης, μια ολόκληρη ζωή και γενιές από οικογένειες να εξαφανιστούν για πάντα... από τις θηριωδίες ντρογκαρισμένων στρατιωτών...
Αυτή τη γέφυρα ανάμεσα στο χθες και το σήμερα ανέδειξε ο Γιώργης Βερβελάκης, αναφερόμενος στους πάντα άδικους πολέμους που εξακολουθούν να πληγώνουν την ανθρωπότητα... στο όνομα συμφερόντων των σύγχρονων ιμπεριαλιστών που προωθούνται στο βωμό του προσωπικού τους κέρδους... στο πρόσταγμα μιας σχιζοφρενούς φήμης επιφανών τρελών του πλανήτη, φανατίζοντας και χρησιμοποιώντας το μίσος των λαών που υπέφεραν τα πάνδεινα... για να εφαρμόζουν τα ίδια σε ανήμπορους και άμαχους...
Η ημέρα έκλεισε με μια μοναδική, καθηλωτική στιγμή: τη μαρτυρία του τελευταίου επιζώντος του Κεφαλοβρυσιού, του Λεωνίδα Ποντικάκη, ο οποίος, με τρεμάμενη αλλά περήφανη φωνή, μας εξιστόρησε τα γεγονότα και τραγούδησε αντάρτικα τραγούδια της εποχής του.
Η Ιστορία θα συνεχίζει, ευτυχώς στα σχολεία, για να μην επαναλαμβάνουμε τα λάθη. Άξιοι οι μαθητές που τίμησαν με την επίσκεψή τους τον τόπο ερχόμενοι από τη Λάρισα. Ο τόπος πήρε ξανά ζωή... με θεατρική νεανική φωνή και με συγκίνηση μεταφέρθηκε από τα σχολεία, πιο ζωντανή η ανάγκη: κραυγάζοντας το πρόταγμα για ανθρώπινα ιδεώδη, και, αναδεικνύοντας τα λάθη που συνεχίζονται, ακόμη, με εμάς ως παγκοσμιοποιημένους, ανήμπορους, σαστισμένους θεατές της βενζίνης, σήμερα.
