Μια βάρκα γεμάτη ψυχές. Λίγα ρούχα, λίγα υπάρχοντα, μια εικόνα, λίγο χώμα από την πατρίδα. Και μέσα στα μάτια των ανθρώπων ένας πόνος που δεν χωρούσε σε λέξεις.
Ο ξεριζωμός των Ελλήνων του Πόντου δεν ήταν απλώς μια μετακίνηση πληθυσμών. Ήταν η βίαιη αποκοπή ανθρώπων από τη γη τους, από τα σπίτια τους, από τις εκκλησιές, τα κοιμητήρια, τις μνήμες και τις ζωές τους. Ήταν μανάδες που κρατούσαν σφιχτά τα παιδιά τους μέσα στον φόβο και την αβεβαιότητα. Παππούδες που άφηναν πίσω τους χώματα ποτισμένα με ιδρώτα και ιστορία αιώνων. Άνθρωποι που έφυγαν χωρίς να ξέρουν αν θα ξαναδούν ποτέ την πατρίδα τους.
Κι όμως…
Μέσα στον πόνο κράτησαν ζωντανή την ψυχή τους. Κράτησαν τη γλώσσα, τα τραγούδια, τις προσευχές, τους χορούς και τις μνήμες τους σαν πολύτιμο φυλαχτό. Γιατί ο άνθρωπος μπορεί να χάσει τον τόπο του, μα όταν κρατά μέσα του τη μνήμη και την αξιοπρέπεια, δεν χάνεται ολοκληρωτικά. Υπάρχουν στιγμές που η φωνή λυγίζει. Που το τραγούδι μένει μισό, γιατί η καρδιά δεν αντέχει να θυμηθεί. Κι όμως, οι απόγονοι εκείνων των ανθρώπων συνεχίζουν να τραγουδούν. Όχι μόνο για τη λύπη. Αλλά και για τη δύναμη, την αντοχή και την ανάγκη να μη σβήσει ποτέ η αλήθεια.
Η μνήμη δεν είναι εκδίκηση.
Είναι χρέος.
Χρέος απέναντι σε όσους χάθηκαν, σε όσους περπάτησαν δρόμους προσφυγιάς, σε όσους κουβάλησαν ολόκληρη την πατρίδα μέσα στην ψυχή τους.
Σήμερα, περισσότερο από ποτέ, έχουμε ανάγκη να θυμόμαστε.
Όχι για να διχαστούμε.
Αλλά για να καταλάβουμε τι σημαίνει ξεριζωμός, απώλεια, προσφυγιά και ανθρώπινος πόνος. Και να στεκόμαστε με σεβασμό απέναντι σε κάθε ανθρώπινη ιστορία που κουβαλά πατρίδες χαμένες και μνήμες που ακόμη αιμορραγούν. Γιατί υπάρχουν πληγές που ο χρόνος δεν τις σβήνει. Τις κάνει μνήμη. Και η μνήμη… δεν ξεριζώνεται ποτέ. Γιατί οι πατρίδες μπορεί να χάνονται…μα οι άνθρωποι κουβαλούν πάντα μέσα τους το φως τους.
