Μια φωτογραφία του 1970 που αλίευσα στο διαδίκτυο έδωσε έναυσμα στη μνήμη… για την παρακάτω ιστόρηση… Ο φωτογράφος απαθανάτισε μια εξαιρετική σκηνή από την εκφόρτωση αλατιού σε κάποιο Μονοπώλιο του Ν. Χανίων.
Εξ’ όσων ενθυμούμαι, το Μονοπώλιο στην Άνω Βιάννο ξεκίνησε τη λειτουργία του κάπου στις αρχές της δεκαετίας του 1970. Στεγάζονταν στο νεότευκτο οίκημα Εμμανουήλ Χ. Παπαδημητράκη, εκεί όπου σήμερα στεγάζεται το σούπερ μάρκετ Αιμίλιου Κοντονασάκη.
Τι ήταν όμως το Μονοπώλιο;
Μετά την πτώχευση της Ελλάδας, επί Χαριλάου Τρικούπη, και την ήττα μας στον ελληνοτουρκικό πόλεμο του 1897, επιβλήθηκε στη χώρα πολεμική αποζημίωση και Διεθνής Οικονομικός Έλεγχος. Κάτι ανάλογο που συμβαίνει και στην εποχή μας, μόνο που τα πράγματα στους χαλεπούς καιρούς μας έγιναν αγριότερα.
Για να εξασφαλίσουν, λοιπόν, οι δανειστές ότι θα εισπράξουν πίσω τα χρήματά τους, επέβαλαν, μεταξύ των όρων την κατευθείαν είσπραξη των κερδών από τρία βασικά προϊόντα: το φωτιστικό πετρέλαιο, τα σπίρτα και τα τραπουλόχαρτα, που τη διακίνησή τους είχε κατ’ αποκλειστικότητα το Ελληνικό Μονοπώλιο, δηλαδή τα κρατικά καταστήματα, τα οποία πουλούσαν με σταθερές τιμές σε όλη την ελληνική επικράτεια και ελέγχονταν από την αγορανομία. Οι πρόσοδοι των καταστημάτων αυτών εκχωρούνταν από το Ελληνικό Κράτος στους πιστωτές.
Υπεύθυνος λειτουργίας του κρατικού Μονοπωλίου στην Άνω Βιάννο ήταν ο αείμνηστος Γιώργης Χρ. Παπαδημητράκης. Πουλούσε φωτιστικό πετρέλαιο, αλάτι χονδρό, πυρεία (τα γνωστά μας σπίρτα) και τραπουλόχαρτα. Απαγορεύονταν αυστηρά να πωλούνται στο ελεύθερο εμπόριο τα προαναφερθέντα προϊόντα.
Φωτογραφικό Αρχείο Μανώλη Σπανάκη. Στο κέντρο ο Γεώργιος Παπαδημητράκης
Κάποια μέρα, λοιπόν, ο υπεύθυνος του Μονοπωλίου με ενημερώνει ότι την επομένη περίμενε ένα φορτηγό με αλάτι και αν θα μπορούσα παρέα με κάποιον άλλο της ηλικίας μας, να το ξεφορτώσουμε. Βρήκα ένα συγχωριανό της ηλικίας μου και, από κοινού συνυποσχεθήκαμε ότι αναλαμβάνουμε την εκφόρτωση του αλατιού. Ήταν πολλά τα παιδιά που στην εφηβεία κάναμε διάφορες χαμαλοδουλιές προσποριζόμενοι το χαρτζιλίκι μας.
Πράγματι, την επομένη κατά τις 10 το πρωί ήμασταν καθ’ όλα έτοιμοι για να ξεφορτώσουμε το αλάτι.
Σε λίγη καταφθάνει ένα Volvo Ν88 φορτωμένο με 12 τόνους αλάτι σε τσουβάλια των 100 κιλών!
Για την ιστορία να αναφέρουμε ότι, οι περισσότεροι άνθρωποι αγόραζαν αλάτι χοντρό το οποίο, άλλοι το χρησιμοποιούσαν όπως ήταν π.χ. οι κτηνοτρόφοι για τα τυριά, τις μυζήθρες και τους ανθοτύρους ή στα σπίτια για τις αλατσολιές και την οικιακή τυροκομική, ενώ οι νοικοκυρές χρησιμοποιώντας ένα χειροποίητο-ξύλινο γουδί, το λεγόμενο αλατσερό το κοπανούσαν έως ότου γίνει ψιλό και γινόταν πιο εύχρηστο…
Ήρθε λοιπόν το φορτηγό και ενώ όλα ήταν έτοιμα για να ξεκινήσει η εκφόρτωση, διαπιστώνω ότι, ο συνεργάτης μου έχει εξαφανιστεί! Φωνάζω, ξαναφωνάζω αλλά εκείνος ήταν άφαντος, λες κι άνοιξε η γη και τον κατάπιε!!!
Ο Γιώργης του Χριστοφόρου, ασφαλώς εξυπνότερος εμού, κατάλαβε ότι την… κοπάνησε. Όμως εγώ αρνιόμουν πεισματικά ότι έγινε κάτι τέτοιο. Μετά από παρέλευση ενός τετάρτου πήρα τη γενναία απόφαση να αρχίσω μόνος μου την εκφόρτωση… Τα τσουβάλια με το αλάτι ήταν σκέτο μολύβι! Να κουβαλήσω 6-7 σακιά κι ύστερα να ανέβω στην καρότσα να τραβώ άλλα σακιά για να τα πάω στην άκρη ώστε να μπορώ να τα σηκώσω στον ώμο…
Ζόρικη η δουλειά…
Ο ιδρώτας έτρεχε από το μέτωπό μου νεράκι!!!
Δυστυχώς όμως, δεν έτρεχε μόνο από το μέτωπό μου αλλά κι από τα… μπατζάκια μου!
Να μην τα πολυλογώ, η εκφόρτωση επετεύχθη σε χρόνο σχετικά σύντομο…
Τα οφέλη ικανοποιητικά αφού ολόκληρο το ποσό εκταμιεύθηκε στην τσέπη μου… Το τίμημα βαρύτατο, γιατί, από τον ιδρώτα έλιωνε το αλάτι στην πλάτη μου και… λίγες ώρες μετά είχα εγκαύματα! Με άλλα λόγια έγινα «τ’ αλατιού», ή για να χρησιμοποιήσω μια λέξη της ντοπιολαλιάς μας « έγινα αλατσογύριστος»!!!
Υ.Γ. Εντέλει, όση ώρα εγώ πάλευα με τα σακιά, το συνεταιράκι μου ήταν κάπου κρυμμένο και μ’ έκανε χάζι… Φυσικά δεν του κράτησα κακία…
Φωτογραφικό Αρχείο Μανώλη Σπανάκη. Στο κέντρο ο Γεώργιος Παπαδημητράκης 
