Ο άνθρωπος που ξέχασε να κοιτά ψηλά
Γράφει η Άννα Μηλιαρά*
Κατά μια γνωστή ερμηνεία, η λέξη άνθρωπος συνδέεται με το «άνω θρώσκω», δηλαδή με την κίνηση του ανθρώπου να σηκώνει το βλέμμα προς τα πάνω. Να αναζητά. Να στοχάζεται. Κάποτε, ο άνθρωπος όριζε τον εαυτό του μέσα από αυτή την κίνηση. Το βλέμμα προς τον ουρανό δεν ήταν μόνο φυσική στάση, ήταν στάση ζωής.
Σήμερα, όμως, κάτι μοιάζει να έχει αλλάξει. Το βλέμμα χαμήλωσε. Στα χέρια μας κρατάμε έναν μικρό κόσμο, μια οθόνη. Κι εκεί μέσα χωράνε όλα: επικοινωνία, εικόνες, πληροφορία, διασκέδαση. Μα κάπου στην πορεία, αρχίσαμε να χωράμε κι εμείς μέσα σε αυτήν. Οι στιγμές έγιναν εικόνες. Οι σχέσεις έγιναν μηνύματα. Η παρουσία έγινε «ενεργός τώρα».
Και τα παιδιά… μεγάλωσαν με το φως της οθόνης πριν γνωρίσουν το φως του κόσμου. Σκύβουν νωρίς. Όχι από σεβασμό ή σκέψη αλλά από συνήθεια. Μαθαίνουν να αγγίζουν οθόνες πριν μάθουν να κοιτούν στα μάτια. Να επικοινωνούν χωρίς να νιώθουν. Να υπάρχουν χωρίς να είναι παρόντα.
Κι εμείς; Στεκόμαστε δίπλα τους με τον ίδιο τρόπο. Με μια συσκευή στο χέρι, με το βλέμμα χαμηλωμένο, με τον χρόνο να περνά χωρίς να τον ζούμε. Δεν είναι το κινητό το πρόβλημα. Είναι η θέση που του δώσαμε. Όταν αντικαθιστά το βλέμμα, όταν περιορίζει τη σκέψη, όταν φτωχαίνει τη σχέση, τότε κάτι από την ουσία του ανθρώπου χάνεται. Ίσως, λοιπόν, το ερώτημα δεν είναι αν η τεχνολογία προχωρά. Αλλά αν εμείς ξεχνάμε. Ξεχνάμε να σηκώσουμε το βλέμμα. Να δούμε τον άλλον. Να υπάρξουμε έξω από μια οθόνη. Γιατί ο άνθρωπος δεν γεννήθηκε για να σκύβει. Γεννήθηκε για να κοιτά ψηλά.
*Η κ. Άννα Μηλιαρά είναι Φιλόλογος