Ο εξοργιστικός βανδαλισμός της προτομής του Ν. Ξυλούρη
Χθες, 21 Απριλίου 2026, βρέθηκε βανδαλισμένο το έργο της αείμνηστης Ασπασίας Παπαδοπεράκη. Το κεφάλι του βάρδου Νίκου Ξυλούρη είχε αποκοπεί, πεσμένο λίγα μέτρα πιο κάτω. Μια πράξη που, πέρα από τη φθορά ενός γλυπτού, αγγίζει ευθέως τη μνήμη και τον συμβολισμό που φέρει. Το να συμπέσει όμως με την 21η Απριλίου, μια ημερομηνία φορτισμένη με τη μνήμη της δικτατορίας, δεν είναι «ουδέτερη» σύμπτωση. Το γεγονός αποκτά πολιτικό και ιστορικό βάρος.
Ο βανδαλισμός κάθε καλλιτεχνικού έργου, πέρα από τη σημειολογία στην οποία παραπέμπει, αποτελεί πράξη εξοργιστική και απαράδεκτη.
Το κεφάλι έλειπε ...
Πρώτα το πρόσεξαν τα πουλιά. Δεν κάθισαν πάνω του όπως τις άλλες φορές, έμειναν πιο πέρα και κοιτούσαν. Το σώμα του αγάλματος στεκόταν όρθιο, σχεδόν ακέραιο, με εκείνη τη λιτή γεωμετρία ανάμεσα σε πέτρα και τραγούδι. Μόνο που δεν υπήρχε πρόσωπο. Στη θέση του, μια καθαρή τομή. Το κεφάλι βρέθηκε λίγο πιο κάτω, μέσα στα χόρτα. Τα μάτια μισόκλειστα, το στόμα αιωρούμενο, σαν να τραγουδούσε ακόμη.
Κι όμως, κάτι διαχεόταν στον αέρα, ανεπαισθήτως. Όχι ήχος, αλλά η ιδέα του ήχου. Μια δόνηση που περνούσε από το σώμα στο κενό, από το κενό πίσω στο σώμα. Το απόγευμα, το κεφάλι απομακρύνθηκε. Το σώμα έμεινε πίσω. Για λίγο, το άγαλμα χωρίς κεφάλι έμοιαζε πιο ψηλό.
Και χθες, μετά τον ήλιο, μέσα στην παγωμένη νύχτα, μέσα στις σκιές, η τομή στον λαιμό άνοιγε σαν στόμα.
Και σαν να τραγουδούσε το ίδιο το κενό.
Ζαχαρίας Κατσακός