Η τελειότερη πολιτική αλχημεία της κυβέρνησης Μητσοτάκη

Γράφει ο Μάνος Λαμπράκης

Ο μητσοτακικός εκσυγχρονισμός έχει επιτύχει κάτι πολιτικά αξιοθαύμαστο: να μεταφράζει τη συρρίκνωση του δημόσιου και κοινωνικού χώρου σε λεξιλόγιο προόδου. Η υποχώρηση της τραπεζικής παρουσίας από την περιφέρεια δεν ονομάζεται εγκατάλειψη αλλά «ψηφιακός μετασχηματισμός», η μετακύλιση μιας στοιχειώδους τραπεζικής λειτουργίας στον έμπορο της γειτονιάς βαφτίζεται «διεύρυνση της πρόσβασης» και η βαθμιαία εξοικείωση ολόκληρων τοπικών κοινωνιών με την απουσία υποδομών παρουσιάζεται περίπου ως άσκηση νεωτερικότητας. Πρόκειται για την τελειότερη πολιτική αλχημεία της κυβέρνησης Μητσοτάκη: δεν χρειάζεται πλέον να βελτιώνει μια υπηρεσία, αρκεί να αποσύρει την προηγούμενη, να μεταφέρει το κόστος και την ευθύνη στον πολίτη και κατόπιν να ονομάσει το κενό «μεταρρύθμιση».

Έτσι, σε μια χώρα με οξύ δημογραφικό πρόβλημα, γηράσκοντα πληθυσμό και ολόκληρες περιοχές σε διαδικασία αποψίλωσης, ο κάτοικος της επαρχίας καλείται να αντιληφθεί ως πρόοδο το γεγονός ότι η τράπεζα μπορεί να απομακρύνεται από τον τόπο του και η ανάληψη μετρητών να μεταναστεύει προς το POS του παντοπωλείου.

Θα ήταν κοινωνικά κυνικό, αν δεν παρουσιαζόταν με τόση τεχνοκρατική ευγένεια. Το πολιτικά χυδαίο της υπόθεσης βρίσκεται ακριβώς στην αντίθεση που το κυβερνητικό λεξιλόγιο επιχειρεί να εξαφανίσει: ένα τραπεζικό σύστημα ιστορικά υψηλής κερδοφορίας αποκτά το δικαίωμα να περιορίζει το κόστος της φυσικής του παρουσίας, ενώ η κοινωνία υποχρεώνεται να αναδιοργανώνει την καθημερινότητά της γύρω από αυτή την απουσία. Αυτή είναι άλλωστε η βαθύτερη πολιτική φιλοσοφία του επιτελικού κράτους: ένα κράτος εξαιρετικά γενναιόδωρο όταν εγγυάται τις συνθήκες λειτουργίας των ισχυρών και απροσδόκητα παιδαγωγικό όταν οι αδύναμοι ζητούν στοιχειώδη πρόσβαση σε υπηρεσίες.

Στον τραπεζικό όμιλο προσφέρει το δικαίωμα της «εξορθολογισμένης λειτουργίας». Στον ηλικιωμένο του χωριού προσφέρει την ευκαιρία να εκσυγχρονιστεί. Και στον παντοπώλη την τιμή να υποκαταστήσει την τράπεζα.

Αν αυτή είναι η Ελλάδα 2.0, αναμένουμε με ακαδημαϊκό ενδιαφέρον την 3.0: η τράπεζα θα κρατά μόνο τα χρήματα και ο πολίτης θα αναλαμβάνει όλες τις υπόλοιπες τραπεζικές λειτουργίες μόνος του.