Η δρ Μαρία Ζώζολου, η οποία κατάγεται από την Άνω Βιάννο, κέρδισε τον διαγωνισμό «Innovators Den: EyeCare Pioneers» της ESCRS – Η καινοτόμος πρόταση για «έξυπνους» προσαρμοστικούς ενδοφακούς
Μια σημαντική διεθνή διάκριση για την ελληνική οφθαλμολογία σημείωσε η δρ Μαρία Ζώζολου, MD, PhD, FEBO, κατακτώντας την πρώτη θέση στον διαγωνισμό «Innovators Den: EyeCare Pioneers», στο πλαίσιο της ESCRS iNovation® Day 2026, που πραγματοποιήθηκε στο Λονδίνο.
Η διάκριση ήρθε στο 44ο Ετήσιο Συνέδριο της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Καταρράκτη και Διαθλαστικής Χειρουργικής (ESCRS), μιας από τις σημαντικότερες διεθνείς επιστημονικές διοργανώσεις στον συγκεκριμένο τομέα.
Η φετινή διοργάνωση της ESCRS iNovation Day φιλοξενήθηκε στις 11 Σεπτεμβρίου στο ExCeL London, συγκεντρώνοντας επιστήμονες, γιατρούς, ερευνητές, εκπροσώπους της βιομηχανίας και επενδυτές, με επίκεντρο τις νέες τεχνολογίες και τις καινοτόμες ιδέες στην οφθαλμολογία.
Μια διαφορετική προσέγγιση στους ενδοφακούς
Η Ελληνίδα οφθαλμίατρος ήταν μία από τους τέσσερις φιναλίστ του διαγωνισμού και παρουσίασε ενώπιον διεθνούς κριτικής επιτροπής μια ερευνητική πρόταση που αφορά την ανάπτυξη προσαρμοστικών ενδοφακών.
Στόχος της συγκεκριμένης τεχνολογίας είναι να αντιμετωπιστεί ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα που παραμένουν μετά την αντικατάσταση του φυσικού φακού του ματιού: η δυνατότητα εστίασης σε διαφορετικές αποστάσεις.
Η προσέγγιση της δρ Ζώζολου διαφοροποιείται από αρκετές άλλες προσπάθειες που έχουν γίνει στον συγκεκριμένο τομέα. Η βασική ιδέα είναι οι δύο ενδοφακοί, ένας σε κάθε μάτι, να μην αντιμετωπίζονται ως δύο ανεξάρτητα συστήματα, αλλά ως ένα ενιαίο σύστημα που αξιοποιεί τη συνεργασία των δύο ματιών.
Η έμπνευση από τον τρόπο που λειτουργούν τα μάτια
Όταν κάποιος μεταφέρει το βλέμμα του από ένα μακρινό σε ένα κοντινό αντικείμενο, τα μάτια συγκλίνουν, δηλαδή στρέφονται προς τα μέσα.
Αυτή η φυσιολογική κίνηση αποτελεί το στοιχείο που επιχειρεί να αξιοποιήσει η συγκεκριμένη ερευνητική προσέγγιση.
Με απλά λόγια, η μεταβολή της σχετικής θέσης των δύο ματιών θα μπορούσε να λειτουργήσει ως ένα φυσικό «σήμα» που θα ενεργοποιεί έναν μηχανισμό αλλαγής της οπτικής ισχύος των τεχνητών φακών.
Έτσι, αντί ο ασθενής να έχει έναν στατικό ενδοφακό, η μελλοντική τεχνολογία θα μπορούσε να επιτρέψει στον τεχνητό φακό να προσαρμόζει δυναμικά την εστίασή του.
Το μεγάλο ζητούμενο μετά τον καταρράκτη
Ο φυσικός φακός του ανθρώπινου ματιού αλλάζει το σχήμα του ανάλογα με την απόσταση του αντικειμένου που κοιτάζουμε. Με αυτόν τον τρόπο επιτυγχάνεται η προσαρμογή της όρασης από μακριά σε κοντά.
Η ικανότητα αυτή μειώνεται φυσιολογικά με την ηλικία και οδηγεί στην πρεσβυωπία.
Όταν, παράλληλα, ο φυσικός φακός έχει προσβληθεί από καταρράκτη, αντικαθίσταται χειρουργικά από έναν τεχνητό ενδοφακό. Παρά τη μεγάλη εξέλιξη της τεχνολογίας, η πλήρης αναπαραγωγή της φυσικής λειτουργίας του ανθρώπινου φακού εξακολουθεί να αποτελεί σημαντική πρόκληση.
Εδώ ακριβώς τοποθετείται η ερευνητική πρόταση της δρ Ζώζολου, επιχειρώντας να αξιοποιήσει τη διόφθαλμη συνεργασία και το αντανακλαστικό της σύγκλισης για τη δημιουργία ενός προσαρμοστικού συστήματος.
Τι προβλέπει η τεχνολογία
Η σχετική διεθνής αίτηση ευρεσιτεχνίας περιγράφει ένα σύστημα δύο προσαρμοστικών ενδοφακών, οι οποίοι εμφυτεύονται στα δύο μάτια.
Στο σύστημα περιλαμβάνονται τεχνολογίες όπως μικροτσίπ και μαγνητικά νανοσωματίδια. Η μεταβολή της απόστασης μεταξύ των δύο ενδοφακών κατά τη σύγκλιση και την απόκλιση των ματιών μπορεί να δημιουργεί μεταβολές σε ένα ηλεκτρομαγνητικό πεδίο.
Οι μεταβολές αυτές μπορούν στη συνέχεια να αξιοποιηθούν ως μηχανισμός ενεργοποίησης για την αλλαγή της διαθλαστικής ισχύος των ενδοφακών.
Πρόκειται, επομένως, για μια προσπάθεια να μετατραπεί μια φυσιολογική λειτουργία του ανθρώπινου οπτικού συστήματος σε «σήμα ελέγχου» ενός τεχνητού οπτικού συστήματος.
Υπάρχει ήδη αίτηση ευρεσιτεχνίας
Η ερευνητική ιδέα δεν περιορίζεται στην παρουσίασή της στον διαγωνισμό της ESCRS.
Η δρ Ζώζολου εμφανίζεται ως εφευρέτης σε διεθνή αίτηση ευρεσιτεχνίας με τίτλο «Array of artificial adaptive intraocular lenses», η οποία αφορά συστοιχία τεχνητών προσαρμοστικών ενδοφακών που βασίζονται στη διόφθαλμη αλληλεπίδραση και στο αντανακλαστικό της προσαρμοστικής σύγκλισης.
Η αίτηση PCT/GR2024/000019 δημοσιεύθηκε τον Φεβρουάριο του 2025 και βρίσκεται σε εκκρεμότητα.
Η συγκεκριμένη ερευνητική κατεύθυνση αποτελεί μέρος του επιστημονικού έργου της δρ Ζώζολου, η οποία ασχολείται με τη χειρουργική του καταρράκτη, τη διαθλαστική χειρουργική και την ανάπτυξη καινοτόμων λύσεων για την αντιμετώπιση της πρεσβυωπίας.
Ποια είναι η Μαρία Ζώζολου
Η δρ Μαρία Ζώζολου είναι χειρουργός οφθαλμίατρος, MD, PhD, FEBO, με εξειδίκευση στη χειρουργική καταρράκτη και τη διαθλαστική χειρουργική.
Είναι απόφοιτη της Ιατρικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, κάτοχος διδακτορικού τίτλου και Fellow του European Board of Ophthalmology.
Από το 2015 αποτελεί μέλος της ιατρικής ομάδας του Athens Vision, ενώ το ερευνητικό της ενδιαφέρον επικεντρώνεται, μεταξύ άλλων, στην ανάπτυξη νέων τεχνολογιών για την αποκατάσταση της προσαρμογής της όρασης.
Μια σημαντική διάκριση, αλλά και ένα ερευνητικό στοίχημα
Η πρώτη θέση στον διαγωνισμό «Innovators Den: EyeCare Pioneers» αποτελεί σημαντική διεθνή αναγνώριση για την Ελληνίδα οφθαλμίατρο, καθώς η πρότασή της παρουσιάστηκε και αξιολογήθηκε σε ένα διεθνές περιβάλλον, απέναντι σε άλλες καινοτόμες προσεγγίσεις στον χώρο της οφθαλμολογίας.
Παράλληλα, όμως, η συγκεκριμένη τεχνολογία βρίσκεται ακόμη σε ερευνητικό και πρώιμο στάδιο ανάπτυξης.
Δεν πρόκειται σήμερα για διαθέσιμη θεραπεία ούτε για εγκεκριμένο κλινικό προϊόν. Απαιτούνται η ανάπτυξη και δοκιμή πρωτοτύπων, πειραματικές μελέτες και, σε επόμενο στάδιο, εφόσον η τεχνολογία αποδειχθεί ασφαλής και αποτελεσματική, κλινικές μελέτες σε ανθρώπους.
Το ενδιαφέρον, πάντως, βρίσκεται στην ίδια την ιδέα: να αξιοποιηθεί ο τρόπος με τον οποίο συνεργάζονται φυσιολογικά τα δύο ανθρώπινα μάτια, ώστε ένας τεχνητός φακός να αποκτήσει στο μέλλον μια λειτουργία που σήμερα θεωρείται από τις μεγαλύτερες προκλήσεις της σύγχρονης οφθαλμολογίας.
Να σημειωθεί ότι η διάκριση αφορά την καινοτόμο ερευνητική πρόταση και όχι την εφαρμογή μιας ήδη διαθέσιμης θεραπείας.
Σημείωση: Η Μαρία Ζώζολου είναι κόρη της Καίτης Αγαπάκη από την Άνω Βιάννο και του Σωτήρη Ζώζολου
