Η προξενήτρα

Τα προξενιά ήταν θεσμός μια εποχή στη Βιάννο

σ’ αυτόν έχει τις ρίζες του το νάκλι εδώ που κάνω.

Παρόλο που εκφράζομαι σε χρόνο ενεστώτα

εντούτοις αναφέρομαι στα τότε γεγονότα.

//////

Η προξενήτρα του χωριού πολύ το κάνει χάζι,

να ξετελεύει παντρειές κι ανθρώπους να ταιριάζει.

Να κατασταίνει αντρόγυνα γεμάτα ευτυχία

όχι μονάχα στο χωριό, μα και στην επαρχία.

//////

Προμήθεια ή μεσιτικά δεν παίρνει κι είναι μόνη

χαρά της, να περνούν καλά αυτοί που ζευγαρώνει.

Να βλέπει να προκόβουνε και να γεννοβολούνε,

να κάνουνε παιδόγγονα, να τα παντρολογούνε.

//////

Για να ’ναι πάντα έτοιμη να ζευγαρώνει ταίρια,

κρατεί με επιμέλεια προξενικά τεφτέρια.

Σε ένα γράφει τους γαμπρούς, τις νύφες γράφει σ’ άλλο,

και νταβαντούρι γίνεται στο σπίτι της μεγάλο.

Γράφει για κάθε πρόσωπο τα προτερήματά του,

αλλά και τα κουσούρια του και τα καμώματά του.

Για τους γαμπρούς καταχωρεί τα οικονομικά τους,

γράφει για τα χωράφια τους και τα υπάρχοντά τους.

Γράφει αν είναι εργατικοί, αν είναι προκομμένοι,

αν είναι ανεξάρτητοι ή καταχρεωμένοι.

Γράφει αν είναι ευχάριστοι κι αν έχουν καλούς τρόπους,

και πώς νταραβερίζονται με τους λοιπούς ανθρώπους.

//////

Στις νύφες ιδιαίτερα, γράφει για τη θωριά τους,

την καλοπιχεράδα τους και τη νοικοκυριά τους.

Και θεωρεί νοικοκυρές άξιες και πιτήδιες,

αυτές που ετοιμάζουνε την προίκα τους οι ίδιες.

Ενώ αυτές που έχουνε προίκες αγορασμένες,

τις κατατάσσεις δεύτερες και καταϊδρωμένες.

Γι’ αυτές επίσης ερευνά γιαγιάδες, θείες, μάνες,

να μάθει αν το σόι τους βγάζει γλωσσοκοπάνες.

Διότι, όπως εξηγεί: Το πιο κακό απ’ όλα,

είναι μια νύφη να σου βγει γλωσσού ή κουτσομπόλα.

Βλέπετε η κατάταξη γινόταν με κριτήρια

(στην εποχή μας λέγονται αυτά κατατακτήρια).

//////

Για κάθε υποψήφιο μα και υποψηφία,

ενημερώνει διαρκώς ατομικά αρχεία.

Με άλλα λόγια, δηλαδή, κρατεί συγκεντρωμένα

όλα τους τα προσωπικά, που λένε δεδομένα.

Λέγεται πως στο έργο της ποτέ δεν έχει σφάλει,

γιατί δεν κάνει προξενιά εκεί που αμφιβάλλει.

Εξάλλου, όπως άλλωστε το είπε και εκείνη,

έχει σαν μεσολαβητής κοινωνική ευθύνη.

Γι’ αυτό τηρεί ευλαβικά τη δεοντολογία,

τουτέστιν, εχεμύθεια και ακριβολογία.

Έτσι, ελέγχει αυστηρά κάθε πληροφορία

κόβοντας κάθε υπερβολή και κάθε πονηρία.

//////

Με προσοχή και σύνεση συνήθως πετυχαίνει

γάμους με κάθε άποψη καλούς και κατασταίνει.

Έτσι προσφέρει στο χωριό αντρόγυνα καθάρια,

με άλλα λόγια δηλαδή βιώσιμα ζευγάρια.

Ακόμη, παρακολουθεί κι όταν καταλαβαίνει,

πως πάει τίποτα στραβά κι αμέσως επεμβαίνει.

Και κάνει μ’ επιμέλεια, κατά τις περιστάσεις,

στους ενδιαφερόμενους κατάλληλες συστάσεις.

Όπως, να αποφεύγουνε κόντρες κι αντιλογίες,

ν’ ανέχονται ο (γ)εις τ’ αλλού τις ιδιοτροπίες.

Και όταν-ο μη γένοιτο- διαφωνούν ακόμη,

ν’ ακούει ο καθένας τους του αλλουνού τη γνώμη.

Ν’ αφήνουνε της λογικής το φως να μπει να φέξει,

προτού να πει καθένας τους την τελευταία λέξη.

Ν’ αφήνουν θεραπευτικά, το χρόνο να κυλήσει,

δίδοντας τόπο στην οργή, ώσπου να βρούνε λύση.

//////

Οι προξενήτρες βέβαια, ήταν πολλές και διάφορες,

στου χρόνου τη διαδρομή και όλες τους παράφορες,

στο πάθος τους, που ήτανε της προξενιάς το πάθος,

πίστευαν πως λειτούργημα ασκούσαν κατά βάθος.

Είχανε πειστικότητα κι επιρροή μεγάλη

επιμονή κι υπομονή που δεν την είχαν άλλοι.

Έτσι τη στερεώσανε της προξενιάς τη φήμη,

που μένει στη συλλογική των Βιαννιτών τη μνήμη.

//////

Εγώ, για λόγους πρακτικούς μα και για συντομία,

τις επροσωποποίησα όλες μαζί σε μία.

Που ήταν περιβόητη ως προξενολογούσα,

γυναίκα καλοπίχερη, σεμνή, γλυκομιλούσα.

Είχε επιτηδειότητα και μαεστρία τόση,

που δεν υπήρξε προξενιό να μην το τελειώσει.

Δεν είναι ανάγκη βέβαια, να πω το όνομά της,

αρκεί που αναφέρονται τα κατορθώματά της.

Δεν ήταν δημιουργική μόνο σε νέες σχέσεις,

αλλά και σε διχόνοιες, για επανασυνδέσεις.

Όλοι, καθώς γνωρίζανε καλά την τακτική της,

δεχόταν μ’ ευχαρίστηση τη μεσολάβησή της.

Αντρόγυνα που ήτανε, έτοιμα να χωρίσουν,

τα ’κανε με τον τρόπο της να ξανααγαπήσουν.

Φιλία ή συγγένεια ή όποια άλλη σχέση,

που ήταν προβληματική έμπαινε αυτή στη μέση.

Και πάντα με τη μέθοδο που χρησιμοποιούσε

τη σχέση την ανώμαλη την ομαλοποιούσε.

Πρόσωπα που ’χαν διαφορές ή είχανε μαλώσει,

έβρισκε τρόπους πάντοτε να τα συμφιλιώσει.

Ποτέ της δεν λογάριαζε προσπάθεια και κόπο,

για να διατηρεί καλές τις σχέσεις των ανθρώπω(ν).

Δεν ανεχόταν γύρω της εχθρότητες ή μίση,

γιατί σε κάθε διαφορά έβλεπε μία λύση.

Σε μια μικρή κοινότητα ανθρώπων σαν τη Βιάννο,

έλεγε «δεν το δέχομαι κι υπομονή δεν κάνω,

να βλέπω σχέσεις άσχημες ή διαταραγμένες,

ενώ μπορούνε φιλικές να ’ναι κι αρμονισμένες».

Με την καλή της τακτική και το γλυκό της λόγο,

έκανε τους πιο δύστροπους να υποχωρούν ντελόγο.

Να συζητούνε ήρεμα τις διαφορές κι ακόμη,

να δέχονται τα λάθη τους και να ζητούν συγγνώμη.

//////

Προξενητάδες βέβαια, υπήρχανε και άνδρες

μα αποδοτικότερες ήτανε οι γαλιάντρες.

Γιατί με τα τερτίπια τους και την υπομονή τους

έκαναν αποδοτική τη μεσολάβησή τους.

///////

Όλοι οι προξενητάνθρωποι της εποχής εκείνης,

συνήθως ήταν πρόσωπα κοινής εμπιστοσύνης.

Που είχανε αντίκτυπο κοινωνικό μεγάλο

κι έπειθαν με τον τρόπο τους τον ένα και τον άλλο,

πρόσωπα που θα ήθελαν να νοικοκυρευτούνε,

μα δεν μπορούσαν μόνοι τους τα ταίρια τους να βρούνε.

Πάρα πολλά ανδρόγυνα που είχανε ταιριάξει,

εάν δεν εμεσίτευε αυτή να τους τα φτιάξει.

Στη Βιάννο, δεν υπάρχουνε πλέον προξενητάδες,

γιατί δεν έχει πια γαμπρούς μα ούτε και νυφάδες.

Δεν λειτουργεί πια ως θεσμός το προξενιό στη Βιάννο,

κι αυτή τη διαπίστωση με λύπη μου την κάνω,

βλέποντας πως τα έθιμα αλλάξανε πορεία,

και σβήνει μια παράδοση με πλούσια ιστορία.

Οι λίγοι νέοι σήμερα καθένας όπως-όπως

το προξενιό του γάμου του το κάνει αυτοπροσώπως.

Όχι από εγωισμό ή ιδιοτροπία

μα έχει δημιουργηθεί νέα νοοτροπία.

Και με την αμεσότητα που έχουνε οι σχέσεις τους,

ρυθμίζουνε πια μόνοι τους τις όποιες υποθέσεις τους.

Δεκέμβριος 2007

Γιώργος Δημ. Κοκολάκης

Επίτιμος Αντιπρόεδρος του Ελεγκτικού Συνεδρίου