Χθες Δευτέρα 30 Μαρτίου 2026, πραγματοποιήθηκαν στην αίθουσα της Δημοτικής Πινακοθήκης, στο Ηράκλειο, τα εγκαίνια της έκθεσης φωτογραφίας που συνδιοργάνωσαν η Πρεσβεία της Δημοκρατίας της Σερβίας στην Ελλάδα, το Επίτιμο Προξενείο της Δημοκρατίας της Σερβίας στην Κρήτη, ο Δήμος Ηρακλείου-Δημοτική Πινακοθήκη και το Ίδρυμα «Δεν Λησμονώ Γεώργιος Α. Καραμάνος», με τίτλο «Δεν Λησμονώ – Μια εικόνα, χίλιες λέξεις», αφιερωμένη στις θηριωδίες του ναζισμού και του φασισμού κατά την περίοδο της Κατοχής σε Σερβία και Ελλάδα.
Στα εγκαίνια υπήρχε έντονο «άρωμα» Βιάννου, καθώς συμμετείχαν ο Πρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου κ. Μανώλης Κονδυλάκης, ο Αντιδήμαρχος κ. Μιχάλης Παπαδήμας και ο Πρόεδρος της Ένωσης Θυμάτων Ολοκαυτώματος κ. Αριστομένης Συγγελάκης ο οποίος χαιρέτισε την εκδήλωση.
Η ομιλία του Αριστομένη Συγγελάκη
Σεβαστοί πατέρες, κύριε Πρέσβη, κύριε Δήμαρχε, κύριε Πρόεδρε του «Δε Λησμονώ», κύριε Ανδρέα Ανδρουλιδάκη, κυρίες και κύριοι,
Είμαι ο Αριστομένης Συγγελάκης του Αριστομένους, Πρόεδρος της Ένωσης Θυμάτων Ολοκαυτώματος Δήμου Βιάννου και Πρόεδρος του Μουσείου Ολοκαυτώματος Βιάννου και σήμερα είμαι εδώ εκπροσωπώντας και τον Δήμο Βιάννου και τον Δήμαρχο Παύλο Μπαριτάκη. Η πρωτοβουλία σας είναι πολύ επίκαιρη και σημαντική, ιδίως σ’ αυτή τη σκοτεινή εποχή των πολέμων, των εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας και της βάναυσης καταπάτησης του Διεθνούς Δικαίου.
Οι χώρες μας, η Ελλάδα και η Σερβία έχουν πολλά κοινά: πολέμησαν ηρωικά τον Άξονα και στη συνέχεια μπήκαν στην πρώτη γραμμή της Αντίστασης εναντίον της ναζισμού και φασισμού. Οι λαοί μας υπέφεραν τα πάνδεινα στη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου: την κτηνώδη βία και τρομοκρατία των στρατών κατοχής, πείνασαν, μάτωσαν και θρήνησαν εκατόμβες νεκρών. Αλλά δεν έσκυψαν το κεφάλι: συμμετείχαν μαζικά στην Εθνική Αντίσταση, συμβάλλοντας καθοριστικά στη συντριβή του ναζισμού – φασισμού και την απελευθέρωση της Ελλάδας και της Γιουγκοσλαβίας από τον χιτλερικό εφιάλτη.
Γνωρίζουμε ότι στο έδαφος της ενωμένης, τότε, Γιουγκοσλαβίας, λειτούργησε το στρατόπεδο εξόντωσης του Γιασένοβατς, το επονομαζόμενο «Άουσβιτς της Γιουγκοσλαβίας». Γνωρίζουμε τη Σφαγή του Κραγκούγεβατς με τις χιλιάδες των νεκρών. Γνωρίζουμε την ηρωική Αντίσταση του λαού της Σερβίας.
Κι εσείς γνωρίζετε τα στρατόπεδα συγκέντρωσης του Χαϊδαρίου, του Παύλου Μελά στη Θεσσαλονίκη, της Λάρισας και άλλα όπου μαρτύρησαν και εξοντώθηκαν χιλιάδες Ελλήνων πατριωτών. Εδώ στην Κρήτη είχαμε το Κολαστήριο της Αγιάς, στα Χανιά, εκεί όπου τουφεκίστηκε στις 3.9.1942 ο Αλέξανδρος Ραπτόπουλος από την Άνω Βιάννο, ο πρωτεργάτης της Εθνικής Αντίστασης στην Κρήτη.
Γνωρίζετε τα Ολοκαυτώματα των Καλαβρύτων, του Κομμένου, του Διστόμου, του Χορτιάτη, των χωριών του Κέντρους, των Ανωγείων, του Καλλικράτη, της Καλής Συκιάς με τις γυναίκες που οι χιτλερικοί φονιάδες τις έκαψαν ζωντανές, μεταξύ των οποίων και τη γιαγιά του Ανδρέα Ανδρουλιδάκη από το Ροδάκινο.
Επιτρέψτε μου να σας πω μερικά μόνο πράγματα για το Ολοκαύτωμα της Βιάννου (14-16 Σεπτεμβρίου 1943 που πράγματι, αποτελεί το δεύτερο μεγαλύτερο έγκλημα κατά της ανθρωπότητας στη κατεχόμενη Ελλάδα μετά τα Καλάβρυτα με 461 και πλέον επίσημα καταγεγραμμένους τουφεκισθέντες από τα γερμανικά στρατεύματα κατοχής. Η Βιάννος είναι ένας από τους πιο εμβληματικούς τόπους της Ελλάδας και φέρει το δικό της βαρύ φορτίο σαν Ολοκαύτωμα του 1943. Αυτή η κοινή εμπειρία του πόνου και της καταστροφής δημιουργεί έναν ισχυρό δεσμό με τον λαό της Σερβίας, που επίσης βίωσε ανάλογες θηριωδίες.
Εμείς, εδώ και πολλά χρόνια, έχουμε μπει στην πρώτη γραμμή του αγώνα για τη διεκδίκηση των απαράγραπτων και στέρεα τεκμηριωμένων οφειλών της Γερμανίας προς την Ελλάδα. Παλεύουμε στο πλευρό του Εθνικού Συμβουλίου Διεκδίκησης των Γερμανικών Οφειλών για Δικαιοσύνη κι Αποζημίωση! Για να ηρεμήσουν οι ψυχές των αγαπημένων μας συγγενών και συμπατριωτών, που έπεσαν θύματα της ναζιστικής θηριωδίας, να αποδοθεί δικαιοσύνη. Αλλά και ως ένα ισχυρό διάβημα υπέρ της Ειρήνης και της Δημοκρατίας!
Επιτρέψτε μου να αναφερθώ περιληπτικά στην δυναμική υποδοχή που επιφυλάξαμε στα τέλη του Οκτωβρίου 2024 στη μαρτυρική Κάντανο στον Πρόεδρο της Γερμανίας Φρανκ Βάλτερ Σταινμάγιερ. Είχα την τιμή να πω τα εξής στον Γερμανό Πρόεδρο σε συνέχεια των σπουδαίων λόγων της 97χρονης Δέσποινας Φιωτάκη και της 93χρονης Ιωάννας Κανδαράκη, που επέζησαν του Ολοκαυτώματος της Καντάνου:
«Αξιότιμε κ. Πρόεδρε, γεννήθηκα επτά μήνες μετά τη δολοφονία του πατέρα μου από το γερμανικό στρατό Κατοχής, τον Σεπτέμβριο του 1943. Στον τοίχο έξω από το σπίτι μας στα Αμιρά της Βιάννου είχαμε πέντε μαύρους σταυρούς, έναν για κάθε νεκρό. Επιτρέψτε μου να σας πω κ. Πρόεδρε ότι με τον τρόπο με τον οποίο απαντήσατε στην Πρόεδρο της Ελληνικής Δημοκρατίας, σπεύδοντας να κλείσετε με ωμό τρόπο και χωρίς να έχετε δίκιο το θέμα των γερμανικών οφειλών προς την Ελλάδα, είναι σαν να μας εκτελείτε δεύτερη φορά!».
Στην σκοτεινή εποχή μας, όπου η Μέση Ανατολή φλέγεται, ο αιματηρός πόλεμος συνεχίζεται στην Ουκρανία, και με νωπή τη Γενοκτονία στη Γάζα αναδεικνύεται το εξής: όταν για τα εγκλήματα πολέμου και τα εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας δεν αποδίδεται Δικαιοσύνη, όταν δηλαδή δεν τιμωρούνται οι σφαγείς και δεν αποζημιώνονται τα θύματα, τα εγκλήματα αυτά τείνουν να επαναλαμβάνονται.
Κύριε Πρέσβη και αδέλφια μας Σέρβοι,
Εκ μέρους του ηρωικού και μαρτυρικού λαού της Βιάννου σας καλούμε να μετάσχετε φέτος τον Σεπτέμβρη στις εκδηλώσεις Μνήμης για το Ολοκαύτωμα της Βιάννου, να εκθέσουμε το υλικό από τα εγκλήματα του ναζισμού στο Μουσείο Ολοκαυτώματος της Βιάννου και να οργανώσουμε από κοινού πρωτοβουλίες Μνήμης, Ειρήνης και Δικαιοσύνης!
