Όταν "έφυγε" ο Σωτήρης Μουστάκας

Ο Σωτήρης Μουστάκας ήταν ένας μεγάλος και πολύ αγαπητός ηθοποιός, που υπηρέτησε την τέχνη έως το τέλος της ζωής του. Το ημερολόγιο έγραφε 4 Ιουνίου 2007 όταν στα 67 του χρόνια "έφυγε" από τη ζωή.

Αγαπητός σε όλους ανεξάρτητα ηλικίας. «Μεγάλωσε γενιές» με τις ταινίες του και με τις παραστάσεις του. Το χαμόγελο το χάρισε απλόχερα μέσα από μικρούς ή μεγάλους ρόλους που υποδύθηκε. Έστω κι αν τον έχουμε στο μυαλό ως κωμικό, υπηρέτησε όλα τα είδη του θεάτρου. Το βραβείο «Κάρολος Κουν», ύψιστη διάκριση για έναν ηθοποιό απλά είναι το επιστέγασμα της τεράστιας πορείας του.

Όμως το μεγαλύτερο βραβείο το έδωσε ο ίδιος ο κόσμος. Αυτός που γέμιζε κινηματογράφους και θέατρα για να τον δει. Αυτός που καθηλώνονταν στον καναπέ του σαλονιού για να γελάσει μαζί του σε μια ταινία της τηλεόρασης. Αυτοί, που σήμερα, 12 χρόνια μετά τον θάνατό του, τον έχουν ζωντανό στις μνήμες τους και δεν χάνουν την ευκαιρία για ένα ακόμη χειροκρότημα!

Κι αν οι περισσότεροι τον έμαθαν από τις φτηνές και σχεδόν ερασιτεχνικές βιντεοκασέτες της δεκαετίας του 1980, ο Μουστάκας ακόμα και μέσα στην αρπαχτή αυτή κατάφερε να διασωθεί, καθώς άλλαζε σε κάθε ταινία, κάθε ρόλο, επανεφευρίσκοντας λες την περσόνα του σε όλες αυτές τις σαχλαμάρες που είπανε ταινίες.

Οι βιντεοκασέτες του στέρησαν μεν τη δυνατότητα να δείξει το εύρος των υποκριτικών του δυνατοτήτων, αν και ο ίδιος είχε ήδη στις πλάτες του μια μακρά και σπουδαία θεατρική πορεία στην κλασική επιθεώρηση αλλά και μια χούφτα ταινιών του ελληνικού σινεμά που θυμόμαστε ακόμα.

Παρεξηγημένος ήταν ίσως -αν ήταν- γιατί αδικήθηκε από τις παραγωγές που του έφερναν σωρηδόν να παίξει, γι’ αυτό και μετά τη δεκαετία του ’90 στράφηκε σε ποιοτικότερα έργα αναδεικνύοντας το πρωτοφανές ταλέντο του. «Δεν ήμουν φιλόδοξο άτομο ποτέ», δήλωσε το 1993 για την καριέρα που θα μπορούσε να είχε κάνει αν οι εποχές ήταν άλλες.

Πάντοτε διακριτικός, μετρημένος, ευγενής και λιγομίλητος, ο Μουστάκας χαμογελούσε εκτός σκηνής ακόμα και όταν η ζωή του έδειχνε το σκληρό της πρόσωπο, τόσο με τα προβλήματα υγείας της αγαπημένης του συζύγου, ηθοποιού Μαρίας Μπονέλου, όσο και τις δικές του περιπέτειες με τον καρκίνο.

Η «σημαία» των βιντεοταινιών των ’80s ήταν ένας γεννημένος κωμικός που σπάνια θα ξαναδούμε στον τόπο μας. Αν είχε γεννηθεί στις ΗΠΑ, τα πράγματα θα ήταν σαφώς διαφορετικά για τον μεγάλο αυτό χαμαιλέοντα που έπαιζε με την ίδια ευκολία τον «Παρθενοκυνηγό» και τον «Μήτσο τον ρεζίλι» στο βίντεο και ταυτοχρόνως ερμήνευε Σέξπιρ, Αισχύλο και Αριστοφάνη στο σανίδι!

«Δεν περιμένω στην ηλικία μου αναγνώριση», είπε σε μια από τις τελευταίες του δηλώσεις, καθιστώντας σαφές πως μόνο δικαιωμένος δεν ένιωθε από ένα σύστημα που κόσμησε με την παρουσία του όσο λίγοι.

Κι όλα αυτά από έναν μαθητευόμενο βιολιστή μιας κυπριακής οικογένειας που έγινε αγωνιστής της ΕΟΚΑ και φυλακίστηκε στα 15 του, πριν δει στο θέατρο στον Νίκο Σταυρίδη και ξεκινήσει με πλαστό διαβατήριο για την Αθήνα για να του μοιάσει…

Ο Σωτήρης Μουστάκας γεννήθηκε στις 17 Σεπτεμβρίου 1940 στο χωριό Κάτω Πλάτρες Λεμεσού και ήταν το τελευταίο παιδί πολυμελούς οικογένειας. Έκανε μουσικές σπουδές (βιολί), αλλά το όνειρό του ήταν να γίνει ηθοποιός. Από το Δημοτικό κιόλας ήταν πρωταγωνιστής στα έργα που ανέβαζε με τους συμμαθητές του. Του άρεσε ο Σέξπιρ, αλλά και ο Τσάρλι Τσάπλιν, που τον είχε δει στο σινεμά.

Το άτυπο ντεμπούτο του στο θεατρικό σανίδι το έκανε στη Λεμεσό. Είχε πάει να δει τον θίασο του Νίκου Σταυρίδη και κάποια στιγμή βρήκε την ευκαιρία να τρυπώσει στα καμαρίνια. Εκεί ζήτησε τη βοήθεια του σπουδαίου κωμικού, όταν θα ερχόταν στην Αθήνα να σπουδάσει θέατρο. Στο διάλειμμα από σκηνής ο Σταυρίδης έλεγε ανέκδοτα στον κόσμο. «Κάποια στιγμή σταμάτησε κι άρχισε να φωνάζει το όνομά μου. Με κάλεσε στη σκηνή. Αυτό ήταν το ντεμπούτο μου» είχε πει.

Σε ηλικία 15 χρονών, συμμετείχε ενεργά στον Απελευθερωτικό Αγώνα της ΕΟΚΑ (1955-1959), ως αγγελιοφόρος διαταγών του αρχηγού της, Διγενή Γρίβα, προς τις διάφορες αντιστασιακές ομάδες. Μοίραζε φυλλάδια κι έγραφε συνθήματα στους τοίχους. Συνελήφθη από τους Άγγλους και φυλακίστηκε για εφτά μήνες. Με πλαστό διαβατήριο ταξίδεψε στην Αθήνα για να σπουδάσει ηθοποιός, παρά τις αντιρρήσεις του πατέρα του.

Όταν έφτασε στην Αθήνα, έπιασε δουλειά σ' ένα εστιατόριο ως σερβιτόρος και παράλληλα έδωσε εξετάσεις στη Δραματική Σχολή του Εθνικού Θεάτρου. Κόπηκε, αλλά δεν το έβαλε κάτω. Ξαναπροσπάθησε και πέρασε. Εκεί γνώρισε και την ηθοποιό Μαρία Μπονέλου, την οποία παντρεύτηκε το 1973 κι έκαναν μία κόρη, την Αλεξία. Την περίοδο που σπούδαζε στο Εθνικό, πέρασε στο πανεπιστήμιο και συγκεκριμένα στην ΑΣΟΕΕ.

Ως σπουδαστής εμφανίστηκε για πρώτη φορά στο θεατρικό σανίδι κρατώντας ένα μικρό ρόλο στο έργο «Χαραυγή» του Δημήτρη Μπόγρη (1961) κι ένα χρόνο αργότερα έκανε την πρώτη του επαγγελματική εμφάνιση με τον θίασο της Κάκιας Αναλυτή και του Κώστα Ρηγόπουλου στο έργο των Βαγγέλη Γκούφα και Βασίλη Ανδρεόπουλου «Μια πόρτα δραχμές πεντακόσιες». Με τον ίδιο θίασο συνεργάστηκε και τον επόμενο χρόνο, ενώ ακολούθησαν συνεργασίες με τους θιάσους Μάρως Κοντού - Γιώργου Πάντζα και Λάμπρου Κωνσταντάρα - Μάρως Κοντού.

Στα μέσα της δεκαετίας του '60 έπαιξε στους «Όρνιθες» του Αριστοφάνη, σε σκηνοθεσία Κάρολου Κουν, ενώ σημαντική θεωρήθηκε η ερμηνεία του στον «Ασυλλόγιστο» του Μολιέρου σε σκηνοθεσία Μιχάλη Μπούχλη. Τη θεατρική σεζόν 1969-1970 συνεργάστηκε με τον θίασο Αλέξη Μινωτή - Κατίνας Παξινού στο θεατρικό του Σον Ο’ Κέιζι «Η Ήρα και το παγόνι». Το 1976 συγκρότησε τον δικό του θίασο και ανέβασε τα έργα «Το κλουβί με τις τρελλές», «Βιολιστής στη στέγη», «Ο καλός στρατιώτης Σβέικ» και «Ο σιγανοπαπαδιάς».

Ηθοποιός με άνεση στον αυτοσχεδιασμό, διακρίθηκε ιδιαίτερα στην επιθεώρηση. Το 1994 τιμήθηκε με το βραβείο επιθεώρησης «Παναθήναια» για την ερμηνεία του στο νούμερο «Άμλετ» και δύο χρόνια η Εταιρεία Ελλήνων Θεατρικών Συγγραφέων τού απένειμε το βραβείο «Παπαδούκα» για το νούμερο «Οι δύο δουλειές» στην επιθεώρηση «Και Μί-μη χειρότερα».

Στον κινηματογράφο, η καριέρα του ξεκίνησε το 1964 με τον «Ζορμπά» του Μιχάλη Κακογιάννη, όπου υποδύθηκε τον τρελό του χωριού και ολοκληρώθηκε με τον ρόλο του Τιτσιάνο στην ταινία του Γιάννη Σμαραγδή «Ελ Γκρέκο» το 2007. Σταθμός θεωρήθηκε η ερμηνεία του στην ταινία «Ο Νομοταγής Πολίτης», σε σκηνοθεσία Ερρίκου Θαλασσινού και σενάριο Κώστα Μουρσελά. Τη δεκαετία του '80 πρωταγωνίστησε σε δεκάδες βιντεοταινίες. Το 2002 βραβεύτηκε για το ρόλο τού 98χρονου χάκερ στην τηλεοπτική σειρά του Γιάννη Σμαραγδή «Τα χαϊδεμένα παιδιά», που μεταδόθηκε από την ΕΤ1.

Ο Σωτήρης Μουστάκας εκτός από καλός ηθοποιός ήταν άριστος ψαράς! Μάλιστα είχε ένα μικρό σκάφος και μαζί με την αγαπημένη του Μαρία Μπονέλου, όργωναν τα κύματα και τους βυθούς…!

Ο Σωτήρης Μουστάκας πέθανε στις 4 Ιουνίου 2007 σε νοσοκομείο της Αθήνας, σε ηλικία 66 ετών. Λίγες ώρες πριν από το μοιραίο είχε αισθανθεί αδιαθεσία, κατά τη διάρκεια πρόβας του «Πλούτου» του Αριστοφάνη, που θα παρουσίαζε με τους Θύμιο Καρακατσάνη, Γιώργο Κωνσταντίνου και Βάσια Τριφύλλη. Τα τελευταία χρόνια της ζωής του έπασχε από καρκίνο.