Καβάφης-Μάστορας: Μια άγνωστη σχέση
Άμεση πνευματική επαφή του Στάθη Μάστορα με τον Κ.Π. Καβάφη τεκμηριώνεται μέσω ιδιόχειρης αφιέρωσης του συνθέτη στη συλλογή ποιημάτων με τίτλο "ΤΙΠΟΤΕ", που βρέθηκε στη βιβλιοθήκη του Έλληνα ποιητή
Σε κείμενό μου με τίτλο «Η ΡΙΡΙΚΑ, Ο ΣΥΝΘΕΤΗΣ, Η ΟΠΕΡΕΤΑ», που δημοσιεύτηκε στην "Ηχώ της Βιάννου" και αναδημοσιεύτηκε στις 21.11.2020 στην ιστοσελίδα viannitika.gr, ανέφερα:
«Ο Στάθης Μάστορας ανήκει στη δεύτερη γενιά των Ελλήνων συνθετών οπερέτας. Μετά τη στρατιωτική του θητεία το 1922 και τη Μικρασιατική Καταστροφή, θα μεταβεί, με την ιδιότητα μαέστρου του μουσικολυρικού θιάσου του Ν. Πλέσσα, για περίπου πέντε χρόνια στην Αίγυπτο, όπου ανθεί η ελληνική παροικία.
Χαρακτηριστικοί αντιπρόσωποι της ακμάζουσας παροικίας στην οικονομία είναι ο Μπενάκης, ο Σιβιτανίδης, ο Στουρνάρας — κατοπινοί εθνικοί ευεργέτες — και πολλοί άλλοι· ενώ στον χώρο της τέχνης δεσπόζει ο μεγάλος νεοέλληνας ποιητής Κωνσταντίνος Καβάφης.
Εκεί, ο Μάστορας θα δώσει συναυλίες και θα παραδώσει μαθήματα πιάνου και μαντολίνου. Στο απαιτητικό, κοσμοπολίτικο κοινό της Αιγύπτου θα παρουσιάσει την πρώτη του οπερέτα, «Μιράντα», η οποία θα εντυπωσιάσει, ενώ θα ακολουθήσει το «Πολυνερίου το Ανάγνωσμα… Πρόσχωμεν», σε δικό του λιμπρέτο, καθώς και άλλες δημιουργίες.
Στην ίδια περίοδο θα εκδώσει και τις δύο ποιητικές συλλογές του, «Πνοές» και «Τίποτε». Επιστρέφοντας το 1927 στην Αθήνα, θα συνεχίσει την ενασχόλησή του με τη σύνθεση. Από το 1922 έως το 1928 θα επιδείξει σπάνιο δημιουργικό οίστρο, συνθέτοντας σε περίπου πέντε χρόνια δεκαπέντε οπερέτες. Αξίζει να σημειωθεί ότι ο νεαρός συνθέτης ήταν μόλις 28 ετών.»

Ο Στάθης Μάστορας (όρθιος στο κέντρο) με την ορχήστρα του στην Αλεξάνδρεια.
Συγκεκριμένα, ο Στάθης Μάστορας είχε εκδώσει την ποιητική συλλογή Πνοές το 1925 και το Τίποτε το 1926 στο Καφρ ελ Ζαγιάτ, μικρή πόλη της Αιγύπτου, χτισμένη στη δυτική όχθη του Νείλου, κοντά στην Αλεξάνδρεια.
Στην πόλη υπήρχε ελληνική παροικία ήδη από το 1873. Αποτελούσε έδρα αρκετών ελληνικών επιχειρήσεων, διέθετε ορθόδοξο ναό, ενώ η κοινότητα διατηρούσε από το 1919 πρότυπο σχολείο. Η έκδοση των δύο συλλογών πραγματοποιήθηκε στο ελληνικό τυπογραφείο της πόλης «Νέα Ζωή».
Στην Αλεξάνδρεια ζούσε μόνιμα, από το 1885 έως τον θάνατό του το 1933, ο μεγάλος μας ποιητής Κωνσταντίνος Καβάφης. Γνωρίζοντας, από βιωματικές εμπειρίες, τη σύμπνοια και τις συνήθειες της ελληνικής ομογένειας, ανεξάρτητα από τη χώρα της ξενιτιάς, υπέθετα βάσιμα ότι ο Στάθης Μάστορας θα είχε συναντηθεί με τον μεγάλο Αλεξανδρινό ποιητή.
Η υπόθεση αυτή, παρά τη λογική βασιμότητά της, δεν μπορούσε μέχρι πρότινος να μετατραπεί σε βεβαιότητα. Από αναφορές σε εφημερίδες και ιστοσελίδες γνώριζα ότι στη βιβλιοθήκη του Καβάφη υπήρχε και η συλλογή ποιημάτων Τίποτε του Στάθη Μάστορα, χωρίς όμως συγκεκριμένη τεκμηρίωση.
Το αρχείο της βιβλιοθήκης του Καβάφη αποκτήθηκε το 2012 από το Ίδρυμα Ωνάση, αποτρέποντας τον διασκορπισμό του και εξασφαλίζοντας τη διατήρηση αυτής της πολύτιμης πολιτιστικής κληρονομιάς.
Σήμερα, η βιβλιοθήκη στεγάζεται σε ανακαινισμένο νεοκλασικό κτίριο του 1910, στην οδό Φρυνίχου 16Β, στην Πλάκα. Περιλαμβάνει 966 τίτλους βιβλίων, καθώς και προσωπικά χειρόγραφα, αντικείμενα και έργα τέχνης του ποιητή και της οικογένειάς του. Το σύνολο αυτό αποτελεί βασικό εργαλείο για την κατανόηση του αναγνωστικού του προφίλ και των επιρροών του. Η ψηφιοποίηση της συλλογής ολοκληρώθηκε το 2019.
Αναζητώντας, πριν από λίγες ημέρες, στα ψηφιοποιημένα αρχεία της συλλογής του Καβάφη στο Ίδρυμα Ωνάση, εντόπισα απροσδόκητα την απόδειξη της μέχρι τότε «βάσιμης βεβαιότητάς» μου για τη συνάντηση του Στάθη Μάστορα με τον ποιητή στην Αλεξάνδρεια.

Στα ψηφιοποιημένα πρώτα φύλλα της συλλογής Τίποτε υπάρχει ιδιόχειρη αφιέρωση του συγγραφέα προς τον Κ. Καβάφη.