Εδώ και χρόνια στα αντίστοιχα καλοκαιρινά σεμινάρια που διοργανώνονται κάθε καλοκαίρι στο Μουσικό Εργαστήρι «Λαβύρινθος», ανάμεσα σε πλήθος οργάνων διδάσκεται ένα όργανο που δημιουργήθηκε στην Κρήτη και η ιστορία του οποίου είναι άγνωστη στο ευρύ κοινό, ενώ κατακτά τον μουσικό κόσμο Aνατολής και Δύσης.
Είναι η λύρα με συμπαθητικές χορδές. Δημιουργός της είναι ο κορυφαίος μουσικός, ο «Κρητικός» Ρος Ντέιλι, ο οποίος μιλά στα viannitika.gr, για αυτό του το εφεύρημα. Πρόκειται για ένα όργανο το οποίο δημιουργήθηκε απο τον ίδιο. Είναι ένας τύπος λύρας που στηρίζεται στην κρητική λύρα, αλλά με την προσθήκη κάποιων χορδών, που ονομάζονται συμπαθητικές, αποκτά ένα άλλο χαρακτηριστικό.
Όπως σημειώνει η λύρα αυτή, με τις χορδές, δίνει περισσότερο βάθος στον ήχο. «Ανάλογα με το μοντέλο, οι χορδές είναι είτε 18 είτε 22. Όταν παίζω στην κύρια χορδή μια νότα, αν έχω μια συμπαθητικη χορδή στην ίδια νότα, τότε ο ήχος που παράγεται είναι διαφορετικός. Εμπλουτίζει τον ήχο και του δίνει μια αύρα και δίνει την αίσθηση ότι ακούγεται σαν να παίζεις σε μεγαλύτερο χώρο», σημειώνει ο κ. Ντέιλι.
Η λύρα αυτή, αν και στην Κρήτη δεν είναι τόσο γνωστή, είναι ένα μουσικό όργανο, το οποίο αγαπιέται ανά τον κόσμο, ανάμεσα στους λάτρεις της μουσικής. Η λύρα αυτη βήμα- βήμα, από το 1991 οπότε και δημιουργήθηκε από τον κ. Ντέιλι, αποτελεί το όργανο που παίζουν ολοένα και περισσότεροι μουσικοί. Ειναι γνωστό άλλωστε - όπως έχει επισημάνει ήδη με ρεπορτάζ το viannitika.gr - ότι ο κ. Ντέιλι πραγματοποιεί σεμινάρια, τα οποία παρακολουθούν άνθρωποι από όλο τον κόσμο.
Η Κρητική λύρα ανήκει στην κατηγορία των χορδόφωνων μουσικών οργάνων με δοξάρι και έχει τις ρίζες της στην Ανατολή. Στην Kρήτη υπήρχαν δύο τύποι λύρας. Tο αποκαλούμενο σήμερα λυράκι, που έδινε οξύ και διαπεραστικό ήχο και η βροντόλυρα ή χοντρόλυρα, μεγαλύτερη σε μέγεθος, ιδανική για την πολύωρη συνοδεία τραγουδιού. Από τους δύο τύπους αυτούς και την επιρροή του βιολιού, προήλθε η σύγχρονη κοινή λύρα.
To 1991 o Ross Daly σχεδίασε αυτό το νέο τύπο λύρας η οποία ενσωματώνει στοιχεία από την Κρητική λύρα, την πολίτικη και το Ινδικό σαράνγκι. Το αποτέλεσμα ήταν μια λύρα με 3 παιζόμενες χορδές μήκους 29 εκατοστών (όπως στην κλασική Κρητική λύρα), και 18 συμπαθητικές χορδές που συντονίζονται παλλόμενες πάνω σε μικρούς καβαλάρηδες που στα Ινδικά όργανα ονομάζονται «τζαβάρι» (ο αριθμός των συμπαθητικών αυξήθηκε έκτοτε σε 22).
Το νέο αυτό όργανο έγινε με τον καιρό αρκετά δημοφιλές και ορισμένοι οργανοποιοί άρχισαν να το βλέπουν πολύ σοβαρά και να δουλεύουν πάνω σε βελτιώσεις του αρχικού σχεδίου. Ο πλέον γνωστός ήταν ο Στέλιος Πετράκης ο οποίος έχει ειδικευτεί στην κατασκευή αυτής της λύρας σε πολύ υψηλό επίπεδο και έχει αναπτύξει το μοντέλο το οποίο παίζει σήμερα ο Ross Daly.
Με τη βοήθεια και τις υποδείξεις του Ross Daly έχουμε καταφέρει να φτάσουμε σε πολύ καλό επίπεδο τις λύρες με συμπαθητικές χορδές, που πρώτος εκείνος επινόησε. Οι λύρες φτιάχνονται από μουριά ή κελεμπέκι στο σώμα και Κατράνι στο καπάκι. Αν και στο σώμα είναι δυνατόν να χρησιμοποιήσει κανείς και άλλα ξύλα, το κατράνι στο καπάκι μοιάζει αναντικατάστατο. Το κακό είναι ότι έχει πια απαγορευτεί η κοπή και το εμπόριο αυτού του ξύλου και έτσι είναι πολύ δύσκολο να βρει κάποιος και να προμηθευτεί μια ποσότητα. Το καλό όμως είναι πως στην Κρήτη και σε άλλα νησιά υπάρχει άφθονο σε στέγες παλαιών σπιτιών, όπου εισάγονταν κατά κόρον την περίοδο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Έτσι όποια κομμάτια κατράνι κι αν βρούμε σήμερα, σε τέτοια παλιά σπίτια είμαστε σίγουροι πως είναι ηλικίας τουλάχιστον 120 ετών" αναφέρει ο κατασκευαστής Στέλιος Πετράκης
Πολλοί άνθρωποι που απέκτησαν τη λύρα αυτή ωστόσο, συνάντησαν δυσκολίες στο να κάνουν χρήση όλων των δυνατοτήτων που έχει να προσφέρει αυτό το όργανο, καθώς και στο να βρουν μια καλλιτεχνική κατεύθυνση πάνω στην οποία να βαδίσουν.
