Ένα ανοικτό σπίτι για τους Βιαννίτες
Ένας Κατωβιαννίτης με διεθνή ακτινοβολία ήταν ο Μάνος Γεωργίου Μανδαλάκης. Γεννήθηκε στην Κάτω Βιάννο Ηρακλείου το 1894 όπου και έμαθε τα πρώτα του γράμματα στο Δημοτικό Σχολείο.
Σπούδασε εργαζόμενος στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών και στη συνέχεια άσκησε την Ιατρική στην Αθήνα. Άριστος γνώστης τεσσάρων ξένων γλωσσών (Αγγλικής, Γαλλικής, Γερμανικής. Ιταλικής) με προσόντα ερευνητή, μελετητή και συγγραφέα ασχολήθηκε ενεργά με την έρευνα πάνω στην επιστήμη του και διακρίθηκε.
Το 1930, μετά από μακρές σπουδές στην Ιατρική Σχολή των Παρισίων, πήρε την ειδικότητα της Υδροθεραπευτικής και Ιατρικής Κλιματολογίας και εκλέχτηκε μέλος της Γαλλικής Εταιρίας Υδροκλιματολογίας. Στην Ελλάδα ήταν ο πρώτος που ασχολήθηκε σοβαρά και αποτελεσματικά με την Υδροθεραπευτική και ο πρωτεργάτης τής οργανώσεως των λουτροπόλεων Αιδηψού (1927-31) και Μεθάνων (1932-39). Οι έρευνες και οι δημοσιεύσεις του πάνω στις θεραπευτικές ιδιότητες των λουτρών των Μεθάνων, αποτελούν την πιο σημαντική μέχρι σήμερα συμβολή του στην επιστήμη της λουτροθεραπείας. Το 1937 αναγορεύτηκε διδάκτορας τού Πανεπιστημίου Αθηνών, αλλά ο πόλεμος, και η αρρώστια του αργότερα, τον εμπόδισαν να καταλάβει τακτική έδρα καθηγητή στο Παν/μιο Αθηνών. Παντρεύτηκε την Οδοντίατρο Ευαγγελία Μανδαλάκη-Παπακυριακού (1902-1991), από το Ναύπλιο, με την οποία απέκτησε μια κόρη την Τιτίκα (Βασιλική-Αικατερίνη) Μανδαλάκη. Πέθανε πολύ νωρίς το 1947 σε ηλικία 53 ετών.
Η Τιτίκα Μανδαλάκη σπούδασε και αυτή την Ιατρική και αναγορεύθηκε διδάκτωρ και υφηγήτρια της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών χωρίς ποτέ να καταλάβει έδρα σε αυτήν. Ανέπτυξε πλούσια Ιατρική (στους τομείς της Αιμοδοσίας και της Αιμορροφιλίας) ερευνητική και συγγραφική δράση στην Αιματολογία. Από τα ιδρυτικά μέλη της Ελληνικής Αιματολογικής Εταιρείας και πρόεδρος της το χρονικό διάστημα 1986-88. Έκανε οικογένεια με τον επίσης ιατρό παθολόγο-γαστρεντερολόγο Τάσο Γιαννιτσιώτη (1930-2014) και απέκτησαν δύο παιδιά και δύο εγγόνια.
Η οικογένεια Εμμ. Γ. Μανδαλάκη έμενε στο κέντρο της Αθήνας (Αγ. Κων/νου 36 κάτω απ’ την Ομόνοια). Η προσωπικότητα του Μανδαλάκη και ολόκληρης της οικογένειας συμπληρώνεται με τον αληθινό-βαθύ ανθρωπισμό τους και την αγάπη τους στην Ελλάδα και ιδιαίτερα στην Κρήτη και τη Βιάννο.
Μετά τον Απρίλη του 1941 οι Κρήτες ήρωες των αλβανικών βουνών και της Μακεδονίας έφταναν στην Αθήνα ρακένδυτοι, πεινασμένοι, ψειριασμένοι και άρρωστοι ή και ανάπηροι, χωρίς κανένα μέσο επιβίωσης. Το κυνηγητό των Γερμανών και Ιταλών ενάντια σ’ όσους φορούσαν χακί μεγάλωνε καθημερινά και πολλούς που συλλάμβαναν, τους έστελναν σε στρατόπεδα θανάτου στη Λάρισα και μετά στην Ιταλία. Προσπαθούσαν να τούς εμποδίσουν να επιστρέψουν στην Κρήτη.
Στις δύσκολες αυτές μέρες το σπίτι του Μανδαλάκη είχε γίνει κυριολεκτικά στρατώνας, όπου πολλοί Βιαννίτες και άλλοι Κρητικοί έβρισκαν στέγη, τροφή, ρούχα και κάθε είδους βοήθεια και περίθαλψη. Όλοι οι Κατωβιαννίτες που είχαν επιστρατευθεί (οι γεννηθέντες από το 1905 έως το 1920) και σώθηκαν από τους πολέμους, αλλά και αρκετοί από άλλα χωριά πέρασαν από το σπίτι τους και βρήκαν βοήθεια. Στη συνέχεια με πρωτοβουλία και έξοδα του Μανδαλάκη μεταφερόταν στην Κρήτη. Υπήρξαν ημέρες που στο σπίτι τους διανυκτέρευαν περισσότερα από 40 άτομα.
Στα δύσκολα χρόνια που ακολούθησαν μέχρι και σήμερα, οι Κατωβιαννίτες που έφταναν στην Αθήνα για θέματα υγείας έβρισκαν συμπαράσταση στο σπίτι τους. Στη μνήμη του Μάνου Μανδαλάκη η οικογένεια δώρισε στο χωριό ένα οικόπεδο το οποίο έχει ο Πολιτιστικός Σύλλογος του χωριού. Δεν ξέχασαν ποτέ το χωριό τους, το οποίο επισκέπτονται και σήμερα τα εγγόνια, τους τουλάχιστον κάθε καλοκαίρι.
Η φωτογραφία είναι στα Μέθανα το έτος 1934. Καθιστοί από αριστερά:
1. Ευαγγελία (Λίνα) Μανδαλάκη, οδοντίατρος
2. Άγνωστος
3. Τιτίκα Μανδαλάκη
4. Μάνος Μανδαλάκης
Όρθιοι πίσω τους από δεξιά:
1. Γεώργιος Δ. Μανδαλάκης (Φουντούλης)
2. Βασιλική Παπακυριακού (μητέρα της γιαγιάς Λίνας)
*Έχει δημοσιευτεί στην "Ηχώ της Βιάννου"