Τα μέτρα για τον κορονοϊό ως σύνολο & υποθήκη για το μέλλον

Προ τριών μηνών περίπου, είχα επισημάνει με άρθρο μου στο ΒΗΜΑ, την ανάγκη αποτίμησης των επιπτώσεων της πανδημίας και της αντίδρασής μας ως κλειδί για το μέλλον. Θεωρούσα, πως η επεξεργασία και η δημοσιοποίηση των συνολικών στοιχείων που περιγράφουν τις επιπτώσεις της πανδημίας πρωτίστως στην δημόσια υγεία και δευτερευόντως στην οικονομία, θα ήταν προαπαιτούμενα ώστε η πολιτική και υγειονομική ηγεσία να είναι έτοιμες να δικαιολογήσουν νέες πολιτικές και νέα μέτρα, εάν και εφόσον χρειαστούν.

Φτάσαμε στο σημείο που τα νέα μέτρα χρειάζονται. Η αποτίμηση δεν υπήρξε ποτέ, ή τουλάχιστον δεν υπέπεσε στην αντίληψη μου. Ακούμε μονότονα τον αριθμό των νέων κρουσμάτων, των διασωληνωμένων συμπολιτών μας, και των άτυχων νέων νεκρών. Ακούμε και διαβάζουμε δηλώσεις επί δηλώσεων για τις εστίες της επιδημίας, την ανευθυνότητα των νέων, την συμμετοχή των μεταναστών στην εξάπλωση της επιδημίας. Πάμπολλες συνεντεύξεις πολυπραγμόνων συναδέλφων (όπου συχνά κάθε διδάκτορας και νεοδιορισμένος επίκουρος καθηγητής αναγορεύεται σε "καθηγητή", και πάντα όλοι είναι "ειδικοί") για την πορεία του κορονοϊού και τις προβλέψεις τους για το μέλλον.

Το χειρότερο όλων είναι πως έχουμε εγκλωβιστεί σε μια ατέλειωτη αντιπαράθεση για τις μάσκες. Μασκομάχοι και Μασκολάτρες: η Μασκομαχία, σε μια αναβίωση της Εθνικής μας Παράνοιας, 1200 χρόνια μετά την Εικονομαχία.

Η αντιπαράθεση αυτή δυστυχώς υποβαθμίζει την σημασία των "άλλων" μέτρων για τον κορονοϊό.

• Τηρούμε ευλαβικά την απόσταση του 1.5 μέτρου σε όλες τις κοινωνικές μας δραστηριότητες.
• Αποφεύγουμε πολυσύχναστα μέρη και οποιεσδήποτε συγκεντρώσεις εκτός της στενής οικογένειας.
• Προφυλάσσουμε τους ηλικιωμένους.
• Αποφεύγουμε τα μέσα μαζικής μεταφοράς - περπατάμε όταν είναι δυνατόν.
• Πλένουμε συχνά τα χέρια μας με σαπούνι, και όπου δεν είναι δυνατόν με αντισηπτικό τζελ.
• Κρατάμε ανοιχτά τα παράθυρα σε όλους τους κλειστούς χώρους, εκτός συνθηκών καύσωνα και υπερβολικού κρύου!
• Μένουμε στο σπίτι έστω και με ελάχιστα συμπτώματα και τηρούμε την καραντίνα αν ένα μέλος της οικογένειας ασθενήσει.

Στην ουσία όλα αυτά έχουν αντικατασταθεί με ένα απλό "φοράμε μάσκα παντού".

Και δυστυχώς, πίσω από αυτή την "απλή και κατανοητή" οδηγία, εστιάζουμε υπερβολικά και τελικά περιορίζουμε την ατομική ευθύνη σε ένα μόνο μέτρο, αλλά πίσω από αυτό κρύβουμε και την κρατική ολιγωρία: στην επέκταση των ΜΕΘ και στην πρόσληψη ειδικευμένου προσωπικού, στην οργάνωση πυκνότερων δρομολογίων στα μέσα μαζικής μεταφοράς, στους ελέγχους για την τήρηση των μέτρων από επιχειρήσεις και ιδιώτες.

Ας σημειώσω εδώ πως δεν έχει η μάσκα κινδύνους για την υγεία (τα περί μικρότερης οξυγόνωσης του εγκεφάλου είναι απίστευτη επιστημονική μπουρδολογία). Ούτε δίνω συμβουλή για την χρήση της. Η χρήση της μάσκας πρέπει να γίνεται σύμφωνα με τις συστάσεις των αρμοδίων οργάνων, η γνώμη μας είναι για τον εαυτό μας. Τέλος.

Αλλά σας παρακαλώ θερμά σταματήστε την εμμονή στο δίπτυχο "μάσκα - όχι μάσκα" και δώστε προσοχή σε όλα τα μέτρα.

Δεν θα είχα επανέλθει στο θέμα για τα μέτρα και τις μάσκες, αλλά εκεί που σκεφτόμουν πως τελικά είναι δύσκολο να κάνει κανείς τα πράγματα χειρότερα, ήρθε η δήλωση του πρωθυπουργού. «Η μάσκα είναι το εμβόλιο πριν το εμβόλιο». Ο κ. Μητσοτάκης δεν έχει ιδιαίτερη αίσθηση των θεμάτων υγείας, οι ύμνοι του στον τσαρλατάνο της ομοιοπαθητικής Βυθούλκα, είναι πάντα εξαιρετική υπενθύμιση για την ανεπάρκεια του στον τομέα αυτό. Αλλά η δήλωση αυτή ήταν κατά την (όχι και τόσο) ταπεινή μου άποψη τεράστιο επικοινωνιακό σφάλμα.

Πρώτον, περνάει την ιδέα πως η μάσκα είναι πανάκεια. Δεν είναι. Η μάσκα είναι ένα σημαντικό συμπληρωματικό μέτρο, που ενισχύει την προφύλαξη που φέρνει η συστηματική τήρηση όλων των μέτρων, συνολικά.

Δεύτερον, παρουσιάζει την ιδέα του εμβολίου ως πανάκεια. Του εμβολίου που δεν θα ξέρουμε πότε θα είναι διαθέσιμο, σε ποιες ποσότητες, τι προφύλαξη θα προσφέρει, για πόσο χρόνο. Αλλά ο κ. πρωθυπουργός το παρουσιάζει ήδη ως πανάκεια, ότι θα βγει το εμβόλιο και ο "εφιάλτης" θα τελειώσει.

Τον Μάρτιο στο Docville έγραφα στο άρθρο"Ο ιός που ήρθε για να μείνει": "Ο κορονοϊός όμως ήρθε για να μείνει: είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα γίνει ενδημικός και θα μας επισκέπτεται κάθε χρονιά όπως η γρίπη". Και όπως και για την γρίπη το εμβόλιο φυσικά θα βοηθά αλλά χωρίς να προσφέρει απόλυτη προστασία, όπως και στην γρίπη τα φάρμακα εναντίον του ιού θα έχουν εξαιρετικά αμφίβολη αποτελεσματικότητα, όπως και από την γρίπη δεν θα μπορούμε να σώσουμε όλους από τις επιπλοκές του κορονοϊού. Ο κορονοϊός εξάλλου σήμερα είναι και πιο κολλητικός από την γρίπη (διότι το κομμάτι του πληθυσμού που έχει ανοσία είναι μικρό) και πιο θανατηφόρος από την γρίπη (διότι οι γιατροί τώρα αρχίζουν να κατανοούν τις πιθανές επιπλοκές του και να τις αντιμετωπίζουν με αυξάνουσα αποτελεσματικότητα).

Ο κορονοϊός θα τεθεί σταδιακά υπό έλεγχο. Η ανοσία κοινότητας (που θα αναπτυχθεί από τα εμβόλια που θα υπάρξουν αλλά και από τους ασθενείς που επανέρχονται, αλλά σε ένα ποσοστό προϋπάρχει και σε αρκετούς μέσω παλαιότερων μολύνσεων συγγενικών κορονοϊών αλλά και του συστήματος άμυνας των Τ λεμφοκυττάρων), μαζί με νέα φάρμακα και καλύτερα πρωτόκολλα στις εξειδικευμένες μονάδες θεραπείας, θα περιορίσουν τον ιό αποτελεσματικά.

Αλλά η πολυθρύλητη κανονικότητα θα αργήσει να επανέλθει.

Η λογική του "κρατάτε παλικάρια" μέχρι να βγει το εμβόλιο είναι έωλη. Η κυβέρνηση οφείλει να προετοιμάζει τους πολίτες για μια νέα πραγματικότητα για χρόνια. Αυτή η πραγματικότητα θα έχει μεγάλες συμπεριφορικές αλλαγές στην καθημερινή αλληλεπίδραση, στα ταξίδια για αναψυχή και για επαγγελματικούς λόγους, στην εκπαίδευση, στην εργασία, στις καθημερινές μεταφορές. Και επιδίωξη όλων μας είναι οι αλλαγές αυτές να θίξουν όσο το δυνατόν λιγότερο την κοινωνικότητα μας, ένα στοιχείο της φύσης μας που απειλείται εδώ και χρόνια από την όλο και αυξανόμενη απομόνωση μας. Η κοινωνικοποίηση της νέας γενιάς, των μαθητών και των φοιτητών στα σχολεία και τα Πανεπιστήμια, μακριά από τους πειρασμούς της "τεχνολογίας της αναψυχής", είναι βασικό ζητούμενο. Η πραγματική και όχι εικονική επικοινωνία "πρόσωπο με πρόσωπο" έστω και από το 1.5 μέτρο είναι αναντικατάστατη. Ας τα θυμόμαστε όλα αυτά.