Σύντομη ιστορική αναδρομή της ιατρικής στην επαρχία Βιάννου

Μέρος Δεύτερο

Η εξαιρετική έρευνα που ακολουθεί (έχει δημοσιευτεί και στην Ηχώ της Βιάννου) είναι εργασία ενός διακεκριμένου Έλληνα γιατρού ακτινολόγου και ακούραστου ερευνητή της ιστορίας της Ιατρικής, του αείμνηστου Μανώλη Ε. Δετοράκη (1939–2008)

Γεννήθηκε στο Αμαριανό Πεδιάδος Ηρακλείου Κρήτης στις 24 Αυγούστου 1939. Αποφοίτησε με «Άριστα» από το Γυμνάσιο Καστελλίου και ακολούθησε σπουδές στην Ιατρική. Εργάστηκε ως ιατρός ακτινολόγος. Παράλληλα, αφιερώθηκε συστηματικά στη μελέτη και καταγραφή της Ιστορίας της Ιατρικής, συγγράφοντας περισσότερες από 50 μελέτες. 'Εφυγε από τη ζωή το 2008.

Το 2005 κυκλοφόρησε ένα εξαιρετικό εγχειρίδιο, στο οποίο, καταγράφεται «Η σύντομη ιστορική αναδρομή της ιατρικής στην επαρχία Βιάννου». Το εν λόγω εγχειρίδιο τυπώθηκε με ευθύνη του Μορφωτικού Συλλόγου Επιστημών Υγείας του Πανεπιστημίου Κρήτης -Μουσείο της Ιστορίας της Ιατρικής.

Ο γιατρός Γεώργιος Στ. Μαστρογαμβράκης (1899-1951), καταγόταν από τον Πεύκο της Βιάννου. Μετείχε της Μικρασιατικής εκστρατείας και διακρίθηκε για τη γενναιότητά του. Σπούδασε Ιατρική στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και εργάστηκε δόκιμα στην επαρχία του αλλά και επί 11 χρόνια στο νομό Σερρών. Πέθανε σε νέα ηλικία το 1951 καταλείποντας μνήμη αγαθή. Ήταν πατέρας του διακεκριμένου γυναικολόγου Σταύρου Μαστρογαμβράκη.

Ο Γεώργιος Ι. Σπανογιαννάκης (1900-1975)²², καταγόταν από την Έμπαρο, όπου μετά τις σπουδές του στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, άσκησε δόκιμα την Ιατρική για πολλά χρόνια. Κάτοχος σημαντικής περιουσίας, ασχολήθηκε επίσης με τα κοινά και συνετέλεσε σημαντικά στην εξέλιξη της περιοχής.

Ο Ιωάννης Μ. Μαρής (1902-1981)²³, καταγόταν από τον Κρεββατά. Μετά την αποφοίτησή του από το Πανεπιστήμιο Αθηνών, νυμφεύθηκε τη μαία Αικατερίνη Μηλιαρονικολάκη και εγκαταστάθηκαν στον Αμιρά, όπου και άσκησαν το επάγγελμά τους στην ευρύτερη περιοχή. Ο γιατρός μετείχε στην Εθνική Αντίσταση, συνελήφθη και κακοποιήθηκε από τις αρχές κατοχής. Μετά την ίδρυση των αγροτικών ιατρείων, διορίστηκε στην Ασπροκκλησιά, μετά στο χωριό Μάραθος και τελικά στο Ιατρείο του Αμιρά, μέχρι τη συνταξιοδότησή του.

Ο γιατρός Γρηγόριος Δ. Ζερβουδάκης (1902-1957)²⁴ καταγόταν από το Βαχό. Μετά τις σπουδές του εγκαταστάθηκε στη Βιάννο, όπου εκτός τις ιατρικές του υπηρεσίες, πρόσφερε στον τόπο και από τη θέση του εκλεγμένου προέδρου της κοινότητας Βιάννου. «Έρωτι παιδείας κινούμενος» μετεκπαιδεύθηκε στο Πανεπιστήμιο των Παρισίων στη Νευρολογία και Ψυχιατρική και άσκησε την ειδικότητά αυτή στο Ηράκλειο, όπου και διακρίθηκε για την επιστημονική του επάρκεια και τις ηθικές του αρετές. Χαρακτήρας ακέραιος και αγνός πατριώτης, έδωσε το «παρών» στους εθνικούς και κοινωνικούς αγώνες του και κατέλειπε μνήμη αγαθή. Ο πρόωρος θάνατός του στο Ηράκλειο σε ηλικία 55 ετών, στέρησε την επιστήμη από ένα εξαίρετο υπηρέτη της και συγκλόνισε το ευρύ κοινό, που και
σήμερα ακόμη διατηρεί ζωντανή τη μνήμη του.

Ο Χριστόφορος Εμμ. Παπαϊωάννου (1905-1971)²⁵, γεννήθηκε στον Άγιο Βασίλειο. Μετά την αποφοίτησή του από την Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, εξειδικεύτηκε στη Νευρολογία και Ψυχιατρική στα Πανεπιστήμια των Παρισίων και της Οξφόρδης. Άσκησε με επιτυχία την ειδικότητά του στο Ηράκλειο, ιδρύοντας ιδιωτική κλινική όπου εγκατέστησε και τον πρώτο Ηλεκτροεγκεφαλογράφο στην Κρήτη. Διακρίθηκε στους εθνικούς και κοινωνικούς αγώνες του τόπου και κατέλειπε μνήμη αγαθή.

Ο Γεώργιος Εμμ. Μηλιαράκης (1907-1986)²⁶, καταγόταν από τον Πεύκο και σπούδασε στην Ιατρική Σχολή Αθηνών. Άσκησε για λίγο το επάγγελμά του στον Πεύκο, μετά ειδικεύτηκε στη Γυναικολογία - Μαιευτική και εργάστηκε στην Αθήνα, διατηρώντας πάντοτε ισχυρούς δεσμούς με την επαρχία του, διακρινόμενος για τα φιλάνθρωπα αισθήματα και την ευγένεια του χαρακτήρα του.

Ο γιατρός Μύρων Εμμ. Αγγελάκης (1908-1980)²⁷, γιος δασκάλου, γεννήθηκε στο Βαχό και ειδικεύτηκε στην Αφροδισιολογία - Δερματολογία. Υπηρέτησε σε διάφορες έμμισθες θέσεις στο Στρατό, στο Νοσοκομείο Συγγρού και στο ΙΚΑ, αλλά και αργότερα ως ιδιώτης γιατρός, διακρινόμενος για την επιστημονική επάρκεια και την ευπρέπειά του.

Ο Ιωάννης Δημ. Παπαμαστοράκης (1908-1961)²⁸, γιος του γιατρού Δημητρίου Παπαμαστοράκη διακρίθηκε ως γιατρός, αξιωματικός και κοινωνικός παράγων της επαρχίας. Ακολουθώντας την οικογενειακή παράδοση, αναμίχθηκε στην πολιτική και εκλέχτηκε δυο φορές βουλευτής. Παρασκεύαζε ένα σκεύασμα ιδίας εμπνεύσεως, που περιλάμβανε διάφορα αιθέρια έλαια από αρωματικά βότανα της περιοχής, που το ονόμασε Vianno. Το σκεύασμα έτυχε εγκρίσεως του Υπουργείου Υγιεινής με απόφαση υπ’ αριθ. 1404 της 1-1-1948. Λέγεται ότι η εφαρμογή του στα κρυολογήματα, είχε θεαματικά αποτελέσματα. Δυστυχώς έχασε τη ζωή του σε τροχαίο ατύχημα το 1961 στο δρόμο Εμπάρου – Βιάννου.

Ο Γεώργιος Τίτου Παπαμαστοράκης (1910-1991)²⁹, γνωστός και ως Γερουλάνος, λόγω του ότι υπήρξε βοηθός του γνωστού καθηγητή της χειρουργικής αλλά και εκ του ότι ο ίδιος διακρινόταν για τη χειρουργική του δεινότητα, διακρίθηκε δια βίου για τη σύνεση, το ήθος, την παιδεία και τον άκρατο πατριωτισμό του. Παγκοίνως αναγνωρισμένος ως ηγετική φυσιογνωμία της Εθνικής Αντίστασης, γεύτηκε διώξεις και απογοητεύσεις λόγω της σύγχυσης των καιρών εκείνων, αν και τιμήθηκε κατ’ επανάληψη με υψηλές διακρίσεις όπως τα Μετάλλια Στρατιωτικής Αξίας και Εξαιρέτων Πράξεων, ο Χρυσούς Σταυρός του Γεωργίου του Α΄ και του Βασιλ. Τάγματος, Δίπλωμα του Ιατρικού Συλλόγου Ηρακλείου κλπ. Νομίζω όμως ότι η μεγαλύτερη τιμή για τον αείμνηστο γιατρό είναι η θέση που κατέχει στη συνείδηση του Κρητικού λαού.

Ο γιατρός Ιωάννης Τσαγκαράκης (1912-1992)³⁰, από το Συκολόγο, υπηρέτησε για πολλά χρόνια ως αγροτικός γιατρός με έδρα τον Πεύκο, προσφέροντας τις πολύτιμες υπηρεσίες του στην ευρύτερη περιοχή. Ενδιαφερόμενος για την πρόοδο του τόπου, δώρισε το οικόπεδο για την ανέγερση του Δημοτικού Σχολείου Άρβης και χρηματοδότησε την ανέγερση της εκκλησίας της Αγ. Αικατερίνης στο ίδιο χωριό.

Ο οφθαλμίατρος Νικόλαος Χαρ. Παπαματθαιάκης (1916-1996)³¹, από την Άνω Βιάννο, σπούδασε Ιατρική στην Αθήνα και μετεκπαιδεύτηκε στη Βιέννη, όπου και διακρίθηκε δίπλα στο διάσημο καθηγητή Wiesmann. Υπηρέτησε στο Αλβανικό μέτωπο και μετά την κατάκτηση της Κρήτης επέστρεψε στη Βιέννη, όπου και εργάστηκε ως οφθαλμίατρος στην παλιά του θέση, μέχρι το 1949. Ύστερα από μετεκπαιδεύσεις στην Ολλανδία, Ισπανία και Αγγλία, εγκαταστάθηκε στο Ηράκλειο το 1951, όπου και άσκησε ευφήμως την ειδικότητά του μέχρι το 1963, όταν μετακινήθηκε στην Αθήνα, όπου και συνέχισε με επιτυχία την άσκηση της Οφθαλμολογίας. Στο Ηράκλειο πραγματοποίησε την πρώτη στην Κρήτη μεταμόσχευση κερατοειδούς.

Ο Ακτινολόγος Γεώργιος Αντ. Ζερβάκης (1917-1999)³², μετά την αποφοίτησή του από το Πανεπιστήμιο Αθηνών το 1940, υπηρέτησε σε διάφορα στρατιωτικά νοσοκομεία και μετά την κατοχή σε διάφορες στρατιωτικές μονάδες στη Βόρεια Ελλάδα. Υπηρέτησε στο αγροτικό ιατρείο της Εμπάρου από το 1951-1958 και μετά εγκαταστάθηκε στην Αθήνα, όπου ειδικεύθηκε στη Φυματιολογία και Ακτινολογία. Τελικά εγκαταστάθηκε στη Θεσσαλονίκη, όπου και πέθανε το 1999.

Γόνος της ευρύτερης οικογένειας Παπαμαστοράκη ήταν και ο άτυχος Δημήτριος Ι. Παπαμαστοράκης (1917-1944)³³, τελειόφοιτος της ιατρικής, που έχασε τη ζωή του σε ηλικία 27 ετών σε τροχαίο ατύχημα στη θέση Σπηλιά, σε σύγκρουση Γερμανικού στρατιωτικού οχήματος, με το κάρο στο οποίο επέβαινε μεταβαίνοντας στις Αρχάνες.

Η Οδοντίατρος Ελένη Εμμ. Καμπάνη (1918-2000)³⁴, σπούδασε Οδοντιατρική στην Αθήνα και λόγω του πολέμου του 1940, διέκοψε τις σπουδές της και επέστρεψε στη Βιάννο. Πρόσφερε σημαντικές υπηρεσίες στην Εθνική Αντίσταση και μετά τον πόλεμο εγκαταστάθηκε οικογενειακώς στην Αθήνα, όπου άσκησε το επάγγελμά της, διατηρώντας πάντα άριστες σχέσεις με τον τόπο καταγωγής και τους συνεπαρχιώτες της.

Ο Ευάγγελος Ν. Ηγουμενίδης (1920-1986)³⁵, από την Άνω Βιάννο, σπούδασε Ιατρική στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Κατά τη διάρκεια της Γερμανικής κατοχής, εργάστηκε στο Πανάνειο νοσοκομείο και έλαβε ενεργό μέρος στην Εθνική αντίσταση. Στις 11 Σεπτεμβρίου του 1944, στη μάχη του ΕΛΑΣ με ισχυρές δυνάμεις Γερμανών στη θέση Μαραθίτης της Φορτέτσας, μετέφερε με κίνδυνο της ζωής του υγειονομικό υλικό για τους τραυματίες. Μετά την αποφοίτησή του από την Ιατρική Σχολή, κατετάγη στο Στρατό κατά δε τη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου ακρωτηριάστηκε κατά το ένα του πόδι κάτω από το γόνατο από έκρηξη νάρκης. Υπηρέτησε στο Υγειονομικό σταθμό Βιάννου και αργότερα ως παθολόγος στο ΙΚΑ Ηρακλείου. Διακρίθηκε για το ήθος, την επιστημονική επάρκεια, την εντιμότητα και την αφιλαργυρία του, καταλείποντας μνήμη αγαθή.

Συνεχίζεται