«Ένα παραμύθι μπορεί να μας θυμίσει ότι πριν απ' όλα είμαστε άνθρωποι»

Λίγες ημέρες πριν από την παρουσίαση του παιδικού βιβλίου «Ο Ξερής ο Ζωμένος» στο Καστρί, η εκπαιδευτικός και συγγραφέας Χρυσούλα Δοξαστάκη μιλά στο viannitika.gr για το παραμύθι που έγραψε με αφορμή τον ξεριζωμό, την προσφυγιά και τη δύναμη της ενσυναίσθησης.

Μέσα από λίγες ερωτήσεις, εξηγεί πώς ένα παιδικό βιβλίο μπορεί να ανοίξει έναν ουσιαστικό διάλογο γύρω από ένα τόσο επίκαιρο και σύνθετο ζήτημα, ενώ στέλνει το δικό της μήνυμα στους κατοίκους της Νότιας Κρήτης, σε μια περίοδο όπου το μεταναστευτικό βρίσκεται στο επίκεντρο της επικαιρότητας.

ΛΣ: Ο «Ξερής ο Ζωμένος» μιλά για τον ξεριζωμό μέσα από τα μάτια ενός παιδιού. Πόσο δύσκολο ήταν να προσεγγίσετε ένα τόσο ευαίσθητο θέμα χωρίς να χάσει το παραμυθένιο του στοιχείο;

ΧΔ: «Αυτό ακριβώς ήταν το μεγαλύτερο στοίχημα. Το προσφυγικό και το μεταναστευτικό είναι ζητήματα που ανέκαθεν με συγκινούσαν και με προβλημάτιζαν. Ως νηπιαγωγός, αναρωτιόμουν συχνά πώς μπορούμε να μιλήσουμε στα μικρά παιδιά για θέματα που απασχολούν κυρίως τους ενήλικες, χωρίς να τα τρομάξουμε, αλλά και χωρίς να τους κρύψουμε την αλήθεια.

Πιστεύω ότι το παραμύθι είναι ο πιο όμορφος δρόμος για να συμβεί αυτό. Δεν δίνει έτοιμες απαντήσεις· ανοίγει μια πόρτα στη σκέψη, στη φαντασία και, πάνω απ' όλα, στην ενσυναίσθηση. Ο «Ξερής ο Ζωμένος» γεννήθηκε ακριβώς από αυτή την ανάγκη: να μιλήσει για τον ξεριζωμό με τρυφερότητα, ελπίδα και σεβασμό, χωρίς να χάσει ούτε στιγμή τη μαγεία που πρέπει να έχει κάθε παιδική ιστορία.»

ΛΣ: Το βιβλίο απευθύνεται στα παιδιά, όμως αγγίζει βαθιά και τους ενήλικες. Τελικά, ποιος έχει μεγαλύτερη ανάγκη να διαβάσει τον «Ξερή τον Ζωμένο»; Τα παιδιά ή οι μεγάλοι;

ΧΔ: Τα παιδιά έχουν ανάγκη από ιστορίες. Οι μεγάλοι, όμως, έχουν ανάγκη από ιστορίες που να τους θυμίζουν πώς έβλεπαν τον κόσμο όταν ήταν παιδιά.

Τα παιδιά δεν γεννιούνται με προκαταλήψεις. Πρώτα βλέπουν έναν άνθρωπο και μετά οτιδήποτε άλλο. Ίσως γι' αυτό πολλές φορές έχουν να μας διδάξουν περισσότερα απ' όσα τους διδάσκουμε εμείς.

Πιστεύω πως ο «Ξερής ο Ζωμένος» μπορεί να αγγίξει και τις δύο πλευρές: να χαρίσει στα παιδιά μια όμορφη ιστορία και στους ενήλικες μια αφορμή να θυμηθούν ότι η κατανόηση και η ανθρωπιά ξεκινούν από μια απλή, παιδική ματιά.

ΛΣ: Αν ο μικρός Ξερής μπορούσε να συναντήσει σήμερα ένα παιδί που μόλις έφτασε στις ακτές της Κρήτης έπειτα από ένα δύσκολο ταξίδι, τι πιστεύετε ότι θα του έλεγε;

ΧΔ: Νομίζω πως θα του έλεγε λίγα, αλλά ουσιαστικά λόγια.

"Ξέρω ότι φοβάσαι. Ξέρω ότι είσαι κουρασμένος. Όμως να θυμάσαι πως οι ρίζες δεν υπάρχουν μόνο εκεί όπου γεννιόμαστε. Μπορούμε να βγάλουμε ρίζες όπου θα βρούμε αγάπη, ασφάλεια και ανθρώπους που θα μας απλώσουν το χέρι. Μην πάψεις να ελπίζεις."

Γιατί, τελικά, αυτό προσπαθεί να μας πει και ο Ξερής: ότι ο ξεριζωμός μπορεί να πληγώνει, αλλά δεν μπορεί να στερήσει από έναν άνθρωπο τη δύναμη να ανθίσει ξανά.

ΛΣ: Η παρουσίαση του βιβλίου θα γίνει στο Καστρί, σε μια περίοδο όπου το μεταναστευτικό απασχολεί έντονα τη Νότια Κρήτη και προκαλεί ανησυχία, προβληματισμό αλλά και διαφορετικές απόψεις στην τοπική κοινωνία. Ποιο μήνυμα θα θέλατε να στείλετε στους κατοίκους της περιοχής;

ΧΔ: Πολύ καλή ερώτηση και ιδιαίτερα επίκαιρη.

Είναι απολύτως φυσιολογικό οι άνθρωποι να νιώθουν ανησυχία όταν έρχονται αντιμέτωποι με μια κατάσταση που αλλάζει την καθημερινότητά τους και δημιουργεί αβεβαιότητα. Αυτό, όμως, δεν πρέπει να μας κάνει να ξεχνάμε ότι πίσω από κάθε αριθμό υπάρχει ένας άνθρωπος με μια ιστορία.

Η προσφυγιά και η μετανάστευση δεν είναι ένα καινούργιο φαινόμενο. Είναι κομμάτι της ανθρώπινης ιστορίας και, δυστυχώς, πολλές φορές και της δικής μας ιστορίας ως Έλληνες. Το 1922 χιλιάδες πρόσφυγες από τη Μικρά Ασία αντιμετωπίστηκαν αρχικά με καχυποψία και φόβο. Σήμερα γνωρίζουμε πόσο βαθιά σημάδεψαν και ταυτόχρονα εμπλούτισαν τον τόπο μας.

Δεν πιστεύω ότι ένα παραμύθι μπορεί να λύσει τόσο σύνθετα ζητήματα. Μπορεί, όμως, να μας θυμίσει κάτι πολύ σημαντικό: ότι πριν από οτιδήποτε άλλο, είμαστε άνθρωποι. Και όταν ξεκινάμε από εκεί, ίσως βρίσκουμε πιο εύκολα τον δρόμο για να αντιμετωπίσουμε ακόμη και τα πιο δύσκολα προβλήματα.

Η Παρουσίαση του παραμυθιού "Ο Ξερής ο Ζωμένος" θα γίνει στο Καστρί Βιάννου την 1η Αυγούστου, στα πλαίσια της καθιερωμένης γιορτής με τίτλο "Βεντέμα" που γίνεται από τον Πολιτιστικό Σύλλογο Καστρίου "Η Φλέγα".

Το παραμύθι κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Φύλατος σε εικονογράφηση του του Κώστα Ζέφυρου.