Η Επιτροπή του Βραβείου Εξαίρετης Πανεπιστημιακής Διδασκαλίας εις μνήμην Β. Ξανθόπουλου – Σ. Πνευματικού του Ιδρύματος Τεχνολογίας και ‘Ερευνας απένειμε το φετινό Βραβείο στον Καθηγητή Βασίλη Κάλφα
Την Παρασκευή, 13 Δεκεμβρίου 2019, πραγματοποιήθηκε στην αίθουσα της Παλαιάς Βουλής στην Αθήνα, η 29η τελετή απονομής του Βραβείου Εξαίρετης Πανεπιστημιακής Διδασκαλίας εις μνήμην των Βασίλη Ξανθόπουλου και Στέφανου Πνευματικού. Το Βραβείο απενεμήθη από την Α.Ε. τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας κ. Προκόπιο Παυλόπουλο, στον Καθηγητή Φιλοσοφίας της Φιλοσοφικής Σχολής του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, κ. Βασίλη Κάλφα.
Την τελετή άνοιξε ο Καθηγητής κ. Γιάννης Ιωαννίδης, Προεδρεύων της Επιτροπής Βραβείου, ενώ ο Πρόεδρος του Ιδρύματος Τεχνολογίας και Έρευνας (ΙΤΕ), Καθηγητής κ. Νεκτάριος Ταβερναράκης, μίλησε για το ιστορικό του Βραβείου. Τον έπαινο και το έργο του τιμηθέντος παρουσίασε ο Ομότιμος Καθηγητής ΕΜΠ κ. Θεοδόσης Τάσιος, και στη συνέχεια ο βραβευόμενος έδωσε ομιλία με θέμα «Η Φιλοσοφία ως μάθημα».
Στην τελετή, την κυβέρνηση εκπροσώπησε ο Καθηγητής κ. Βασίλειος Διγαλάκης, Υφυπουργός Παιδείας και Θρησκευμάτων, και την αξιωματική αντιπολίτευση ο τ. Αν. Υπουργός Έρευνας και Καινοτομίας Καθηγητής κ. Κώστας Φωτάκης. Μεταξύ άλλων, στην τελετή παρευρέθησαν ο Γενικός Γραμματέας Έρευνας και Τεχνολογίας Καθηγητής κ. Αθανάσιος Κυριαζής, ο Γενικός Γραμματέας Ανώτατης Εκπαίδευσης κ. Απόστολος Δημητρόπουλος, ο Πρόεδρος της Μόνιμης Επιτροπής Έρευνας και Τεχνολογίας της Βουλής κ. Νικόλαος Ταγαράς, ο Βουλευτής ΝΔ κ. Σπύρος Πνευματικός, o πρ. Υπουργός Παιδείας, Έρευνας και Θρησκευμάτων κ. Νίκος Φίλης, Ακαδημαϊκοί, Πρόεδροι Ερευνητικών Κέντρων, Πανεπιστημιακοί, και πλήθος συναδέλφων και μαθητών του Βασίλη Κάλφα.
Φέτος συμπληρώνονται είκοσι εννέα χρόνια από τότε που το Ίδρυμα Τεχνολογίας και Έρευνας θέσπισε το Βραβείο Εξαίρετης Πανεπιστημιακής Διδασκαλίας, έναν θεσμό που επιβραβεύει κάθε χρόνο την αριστεία και αφοσίωση στην Πανεπιστημιακή Διδασκαλία.
Η τιμή στον δάσκαλο και ερευνητή Βασίλη Κάλφα μας φέρνει στο νου τους αλησμόνητους καθηγητές του Πανεπιστημίου Κρήτης Βασίλη Ξανθόπουλο και Στέφανο Πνευματικό, εμπνευσμένους δασκάλους και λαμπρούς επιστήμονες, που δολοφονήθηκαν το βράδυ της 27ης Νοεμβρίου 1990, την ώρα που δίδασκαν ένα προχωρημένο μεταπτυχιακό σεμινάριο.
Στο εκκλησάκι
Ήταν απόγευμα της 27ης Νοεμβρίου 1990. Ο καθηγητής Βασίλης Ξανθόπουλος δίδασκε τη χρήση ηλεκτρονικών υπολογιστών για την εκτέλεση πολύπλοκων αλγεβρικών υπολογισμών, σε αίθουσα τερματικών του κεντρικού Η/Υ του Πανεπιστημίου Κρήτης μαζί με τον καθηγητή Στέφανο Πνευματικό. Τότε, ο φοιτητής Γιώργος Πετροδασκαλάκης, μπούκαρε στο αμφιθέατρο κρατώντας καραμπίνα, και πυροβόλησε εναντίον των δύο καθηγητών. Ο Ξανθόπολος και ο Πνευματικός έπεσαν νεκροί από τα πυρά, ενώ τραυματίσθηκε σοβαρά στο χέρι ο καθηγητής του ΑΠΘ Σωτήριος Περσίδης. Ο Πρύτανης του Πανεπιστημίου Κρήτης Γ. Γραμματικάκης είχε αναφέρει για την απώλεια των δύο σπουδαίων καθηγητών:
“Η ολιγότερο ίσως οδυνηρή θεώρηση του θανάτου είναι ότι αποτελεί το όριο πέραν του οποίου αναδεικνύεται η πραγματική αξία εκείνων που χάθηκαν. Για το Στέφανο και το Βασίλη, τους ερευνητές, τους δασκάλους και τους ανθρώπους τούτο ισχύει με αδιάψευστη βαρύτητα. Στο Πανεπιστήμιο Κρήτης και στο Ερευνητικό Κέντρο δεν κυκλοφορεί απλώς ο ίσκιος τους, αλλά είναι φορές που αισθανόμαστε την παρουσία τους το ίδιο όπως τότε, έτοιμους για τα σπουδαία της Επιστήμης και της Παιδείας. Καθώς μάλιστα ο τόπος αυτός την Παιδεία – και εννοώ την πραγματική Παιδεία, όχι τα ψευδεπίγραφά της – έχει όσο ποτέ ανάγκη, οι ίσκιοι του Βασίλη και του Στέφανου αίρονται πάνω από το Πανεπιστήμιο Κρήτης και συνιστούν, η ζωή και ο θάνατος τους, σύμβολα αξεπέραστα του Έθνους.
‘Όταν λοιπόν κάποτε το Έθνος ανακαλύψει ότι αυτή την εποχή του κονιορτού έζησαν άνθρωποι παρόμοιας ποιότητας και οράματος, θα σταθεί γονυκλινές – όπως έπραξε και για άλλους του παρελθόντος. Όμως εδώ ο θάνατος που επισυμβαίνει την ώρα εθελουσίου μαθήματος και από φοιτητή που είχε πολλαπλά ευεργετηθεί, αποκτά διαστάσεις που μέσα από την υπερβατική τους τραγικότητα αφοπλίζουν το νου. Την ώρα εκείνη δολοφονείται η Ελλάδα – όχι η Ελλάδα του συρμού και της επιφάνειας αλλά η παράλληλη Ελλάδα, η μόνη Ελλάδα….”
Ο δολοφόνος, ο φοιτητής Πετροδασκαλάκης δεν συνελήφθη ποτέ για το φονικό. Διέφυγε στα βουνά της Κρήτης και ένα χρόνο αργότερα, στις 9 Ιουλίου 1991 ο βοσκός Γεώργιος Τρευλάκης τον βρήκε απαγχονισμένο σε ένα δένδρο, 500 μέτρα από το εκκλησάκι του Αγίου Πνεύματος στα όρια νομών Λασιθίου και Ηρακλείου.
Ο φοιτητής αυτοκτόνησε με τα ακριβή αίτια της πράξης του να παραμένουν άγνωστα. Κατά πάσα πιθανότητα η δολοφονία ήταν πράξη εκδίκησης καθώς δεν είχε γίνει δεκτός σε μεταπτυχιακό. Την ημέρα εκείνη, δολοφόνησε δύο λαμπρά ελληνικά μυαλά της παγκόσμιας επιστημονικής κοινότητας, καθώς ο Βασίλης Κ. Ξανθόπουλος (Δράμα 1951 – Ηράκλειο 1990) ήταν από τους κορυφαίους ειδικούς στη Γενική Θεωρία της Σχετικότητας και αγαπημένος "μαθητής" του νομπελίστα φυσικού Σ. Τσαντρασέκαρ.
