Μουσικές βραδιές στον Κερατόκαμπο με πραγματικές εκπλήξεις

Χαίρομαι κάθε καλοκαίρι που επισκέπτομαι τον Κερατόκαμπο να παρακολουθώ την εξέλιξη των πολιτιστικών εκδηλώσεων στο αμφιθέατρο «Κοκόλας» υπό τον τίτλο «Τέχνες του Νότου».

Έτσι και φέτος βρέθηκα στη συναυλία της ΓιώταςΝέγκα(4/8) η οποία με τον ξεχωριστό της τρόπο μας ταξίδεψε σε τραγούδια του χθες, του Λοίζου, του Σαββόπουλου, του Θεοδωράκη, του Χατζηδάκη, και άλλων, με αναφορές στην Κρήτη, στον Ξυλούρη, στον Μαρκόπουλο, σε ριζίτικα, αλλά και σε έντεχνη μουσική του σήμερα, δικά της, του Περίδη, των Χαϊνηδων, κ.ά. Η ποιότητα της παράστασης, αλλά και των υπολοίπων, ήταν ξεχωριστή δείχνοντας ότι οι μουσικές αυτές βραδιές είναι πλέον αξιοζήλευτες και τείνουν να γίνουν θεσμός για τους μόνιμους αλλά και τους περαστικούς παραθεριστές της νότιας αυτής γωνιάς της Ελλάδας.

Η έκπληξη όμως της βραδιάς ήρθε από την Ήπειρο. Ο κος Γιώργος Μεράντζας παρευρέθηκε στο κοινό, όντας φιλοξενούμενος στον Κερατόκαμπο, και εκλήθη επί σκηνής να συνοδεύσει την κα Νέγκα σε μερικά τραγούδια αλλά και να ερμηνεύσει μερικά δικά του. Έτσι, μας πρόσφερε ένα μοναδικό τραγούδι, με τον δικό του τρόπο, το οποίο με κάνει να γράφω την επιστολή αυτή. Γιατί είναι κατά τη γνώμη μου πολύ σημαντικό καλλιτέχνες όπως ο κος Μεράντζας να επικοινωνούν στους νέους του σήμερα μοναδικά κομμάτια του χθες τα οποία δυστυχώς δεν αποτελούν συχνές επιλογές των μουσικών παραγωγών των Ελληνικών ραδιοφώνων και τείνουν να ξεχαστούν. Πρόκειται για το τραγούδι «Έπεφτε βαθιά σιωπή» του Μίμη Πλέσσα και του Λευτέρη Παπαδόπουλου το οποίο ερμηνεύτηκε για πρώτη φορά το 1969 από τον Γιάννη Πουλόπουλο. Οι εξαίρετοι στίχοι του τραγουδιού έχουν ωε εξής:

Έπεφτε βαθιά σιωπή

στο παλιό μας δάσος

"τρέξε να σε πιάσω"

μου χες πρωτοπεί

Και όταν έτριζε η βροχή

στα πεσμένα φύλλα,

πόση ανατριχίλα

μέσα στην ψυχή.

Κίτρινο πικρό κρασί,

κίτρινο φεγγάρι,

φεύγαν οι φαντάροι

έφευγες και συ.

Κι είχες μέσα στην ματιά

ένα σκούρο θάμπος,

ένα σκούρο...σάμπως

να ‘πεφτε η νυχτιά

Κάποια κόκκινη πληγή

που δεν λέει να κλείσει,

το μικρό ξωκλήσι

δίπλα στην πηγή.

Και μια κίτρινη σιγή

στο παλιό μας δάσος,

πώς να σε ξεχάσω

που σε πήρε η γη.

Η «έκπληξη» λοιπόν αυτή ήταν πραγματική … έκπληξη! Πιστεύω ότι καλλιτέχνες του διαμετρήματος του κ. Μεράντζα έχουν, εκτός από την ικανότητα να σαγηνεύουν το κοινό με τις μοναδικές ερμηνείες τους, την υποχρέωση να διαφυλάττουν τον πλούτο της Ελληνικής μουσικής του χθες και να την επικοινωνούν στους νέους. Έτσι μόνο διασφαλίζεται στοιχειωδώς η συνέχεια της μουσικής παράδοσης του τόπου μας και μάλιστα … σε δύσκολους καιρούς. Για να φέρω ένα παράδειγμα, ποιος θυμάται πλέον τον Γιάννη Σκαρίμπα; Το «Σπασμένο καράβι» ακούγεται όλο και σπανιότερα από τα ραδιόφωνα και το «Ουλαλούμ» σχεδόν καθόλου. Εκτός από αυτά όμως υπάρχει και άλλο Σκαριμπικό τραγούδι που θα χωρούσε σε μια πολιτισμική «κιβωτό». Το «Commediedell’arte» από τη συλλογή «Βοϊδάγγελοι» (1968) το οποίο μελοποίησε ο Σαράντης Κασσάραςκαι το ερμήνευσε ο Γιάννης Θωμόπουλος (δίσκος «Αφορισμοί», 1986). Πιο «δύσκολο» και πιο σπάνιο κομμάτι από τα προηγούμενα, αλλά ενδεικτικό του έργου του ποιητή. Επιτρέψετε μου να το αναπαράγω εδώ:

Στο κατάφωτο -τι ωραία- πανί μας,

να προβαίνουμε, Καραγκιόζη μου, αχ! τι;

αχ! τι μέθη, ως κρυφά θα κινεί μας

να πηγαίνουμε -η ζωή- πηδηχτοί!

Μορφονιός συ, μα με σκύλινα μούτρα

- Χατζαντζάρης, πίσω σου, εγώ -κατηφές-

μια πεντάρα νάχεις -μάτι- στην κούτρα

και των ρούχων μας να φωτάν οι ραφές.

Και τραγούδι συ να σκας - τι παιάνας!

«έβγα! έβγα να με ιδείς μια σταλιά!»

κι οι φλογίτσες ν' ακοντίζουν της πάνας

σαν που -φλόγινα- θα πετάξουν πουλιά.

Κι ως Βοϊδάγγελοι θα πατάμε, να τρίζουν

οι χαρτένιες μας φιγούρες και νάν'

λες των ξύλων μας οι σκιές θα γυρίζουν,

σαν κεραίες που το κενό ερευνάν.

Τότε, ω τότε - απ' το Σεράι, στο βάθος,

στη σιγή θα προβεί της νυχτός

η Φατμέ, τσοκΧανούμ, και -τι λάθος!-

θάν' το μάτι της -βρε!- μια τρύπα φωτός!

......

Αχ! τι νάναι; Καραγκιόζη μου: «Εισήλθον

εις την πόλιν -να ρωτάς μας- λησταί,

οι δε κάτοικοι (μα ποιοι κάτοικοι;) εξήλθον

απ' τις τρύπες!» (μα ποιες τρύπες;) Χριστέ!

Είθε λοιπόν καλλιτέχνες όπως ο κος Μεράντζας να συνεχίσουν το «ιερό» έργο της διάσωσης πολύτιμων κομματιών της Ελληνικής μουσικής παράδοσης σαν τις «φωλιές νερού» του Μανόλη Αναγνωστάκη πριν «πέσει η πόλη». Και είθε ο Κερατόκαμπος και ο Πολιτιστικός του Σύλλογος «η Βίγλα» να συνεχίσουν να προσφέρονται ως «φορείς διάσωσης» εν τω μέσω του πουθενά και του θέρους δείχνοντας ότι η ουτοπία αποτελεί πλέον ανάγκη.

*Ο Αλέξανδρος Κακούρης είναι διδάκτωρ Φυσικής, διδάκτωρ Επιχειρηματικότητας και ασχολείται διδακτικά και ερευνητικά με θέματα καινοτομίας και επιχειρηματικότητας.