Όταν οι δημιουργικές δυνάμεις ενός τόπου ενώνονται και βρίσκουν τρόπους έκφρασης, το αποτέλεσμα δε μπορεί παρά θετικό να είναι.
Από τις μικρές και μεγάλες λεπτομέρειες του φυσικού περιβάλλοντος, από την προστασία του δομημένου περιβάλλοντος και της πολιτιστικής κληρονομιάς, έως την κοινωνική αλληλεγγύη και την επικάλυψη των αντίστοιχων κενών που αφήνουν οι κεντρικές και περιφερειακές διοικήσεις, λόγω αδιαφορίας, αμέλειας ή αδυναμίας, οι Πολιτιστικοί Συλλογοι επιτελούν ένα πολύ σημαντικό έργο.
Ιδιαίτερα αξιόλογη είναι η δράση του Πολιτιστικού Συλλόγου Πατσιδέρου που είναι ιδιαίτερα ενεργός.
Πρόσφατα τοποθέτησε 6 ακόμα, μεγάλες πύλινες γλάστρες σε διάφορα σημεία της πλατείας του χωριού. Συνολικά έχουν τοποθετηθεί 11 τέτοιες γλάστρες στο χωριό, κάνοντας το ακόμα πιο όμορφο.
Η δράση του πενταμελούς πλέον συλλόγου, (μετά τον θάνατο της προέδρου πρόσφατα και της αποχώρησης ενός ακόμα ατόμου), δεν τελειώνει εδώ.
Από τα έσοδα των γλεντιών που πραγματοποιήθηκαν πέρυσι και φέτος κατάφεραν να αγοράσουν ένα οικόπεδο και να φτιάξουν το γήπεδο του χωριού (5*5), για όλα τα παιδιά! Πρόκειται για ένα έργο που χρόνια τώρα ζητά η νεολαία του χωριού και επιτέλους δρομολογείται! Είναι χαρακτηριστικό ότι ήδη χωρίς να είναι ακόμα έτοιμο τα παιδιά πάνε κάθε μέρα εκεί και παίζουν, αναφέρει στο viannitika.gr, το μέλος του Συλλόγου Αγάπη Αλεξάκη.
Ο Πατσίδερος
Ο Πατσίδερος είναι χωριό και ομώνυμο Δημοτικό διαμέρισμα του Δήμου Μινώα Πεδιάδος. Είναι χτισμένο αμφιθεατρικά στην ανατολική πλαγιά λόφου με υψόμετρο 564 μέτρα, με θέα στο όρος Δίκτη. Απέχει 29 χλμ. από το Ηράκλειο. Κύρια προϊόντα είναι το ελαιόλαδο και τα οινοστάφυλα. Οι κάτοικοι ασχολούνται και με την κτηνοτροφία. Οι ιεροί ναοί είναι ο Μιχαήλ Αρχαγγελος (κεντρική εκκλησία) η Αγ. Παρασκευή, ο Αγ. Αντωνίος, η Παναγία, ο Αγ. Ιωάννης ο Πρόδρομος (στην περιοχή Πύργος, λίγο έξω από το χωριό). Οι τρεις τελευταίες είναι παλιές εκκλησίες και σώζονται υπολείμματα τοιχογραφιών .
Ιστορικά στοιχεία
Η ονομασία του χωριού είναι άγνωστο από πού προήλθε. Το 1583 αναφέρεται Pacid(h)aro με 61 κατ. (Καστροφύλακας, Κ97). Κατά το Στέργιο Σπανάκη, η ονομασία δεν έχει σχέση με το paciero (paciere)= ειρηνοποιός. Αργότερα αποτέλεσε έδρα κοινότητας, στην οποία υπήχθη και το χωριό Ζίντα. Στην εκκλησία της Παναγίας λειτούργησε μία Μονή με τρία παρακείμενα κελιά.
Τον επισκέπτη καλωσορίζει μια ωραία πλατεία που διατηρεί την παραδοσιακή οργάνωση της «πλατείας του χωριού» με την κανονική διαρρύθμιση των σπιτιών, τα γραφικά καφενεία στο γύρω της πλατείας, τα γραφικά παρτέρια με τα λουλούδια και τους βασιλικούς, με τα ασπρισμένα πεζοδρόμια και τις άλλες απλές χωριάτικες παραδοσιακές φροντισμένες πινελιές της νοικοκυροσύνης και της απλής αισθητικής.
Τα ζεστά βράδια κάθε μέρας οι κάτοικοι συγκεντρώνονται σε παρέες και στη δροσιά του απογεύματος πίνουν τη ρακή τους, συζητούν για τα προβλήματά τους, καταθέτουν τη γνώση και την εμπειρία τους στους νεότερους και βιώνουν την κρητική ζωή και παράδοση χωρίς να μένουν αμέτοχοι των εξελίξεων και των εκσυγχρονιστικών τάσεων.
Στον Πατσίδερο με την επιμονή και το ζήλο των κατοίκων στήθηκε και λειτούργησε ένα από τα ελάχιστα σχολεία που ιδρύθηκαν μετά την έκδοση του Χάτι Χουμαγιούν (1878) στην ύπαιθρο του Νομού Ηρακλείου, αλλά και στην Κρήτη ολόκληρη.
Τα ερείπιά του όρθια ακόμη και σήμερα ζητούν την ανακατασκευή του σχολείου και τη δημιουργία εδώ ενός πρωτότυπου εκπαιδευτικού μουσείου.
Το ένδοξο καπετανοχώρι της επαρχίας του Ριζόκαστρου με τους ονομαστούς καπεταναίους και χαΐνηδες του καμαρώνει πάνω στο χείλος της ρεματιάς έχοντας στο νότο την τιμημένη κορυφή των ανταρτών (την Κορακιά) και γύρω - γύρω τοποθεσίες και τοπωνύμια με πλήθος τους θρύλους και τις ιστορίες που κρέμονται ακόμη ζωντανές στα χείλη των γερόντων, πρόθυμες να κυλήσουν και να πλουτίσουν όποιον κατέχει την τέχνη να ακούει.
Σύμφωνα με την προφορική παράδοση στη θέση Κορακιά βρισκόταν το θερινό ανάκτορο του βασιλιά «Ροδάμανθου». Μάλιστα βρέθηκε από ένα γεωργό που όργωνε το χωράφι του με ένα τρακτέρ μια «πλάκα» από μαύρη πέτρα που πάνω της ήταν «ακαταλαβίστικα γράμματα». Αυτήν την επιγραφή - το βεβαιώνουν πολλοί χωριανοί - την πήρε μια εγγλέζα αρχαιολόγος όπως τους είπε που βρέθηκε στο χωριό τότε.
Ερείπια αρχαίων οικοδομημάτων στην περιοχή Ελληνικά
Ένα από τα αρχαία θολωτά κτίσματα την περιοχή Ελληνικά
Στην περιφέρεια του χωριού ανήκει το τοπωνύμιο Ελληνικά όπου ένα συγκρότημα οικοδομημάτων με θολωτές στέγες στέκουν ακόμα ακέραιες προκαλώντας τη μέχρι σήμερα μη ανταποκρινόμενη στο κάλεσμα αρχαιολογική σκαπάνη. Γύρω από τα οικοδομήματα αυτά (το πιθανότερο να ανήκουν στην ελληνιστική περίοδο) πλήθος ευρημάτων έρχονται στο φως από τους καλλιεργητές.
Ερείπια οικοδομημάτων με θολωτή στέγη στην περιοχή Ελληνικά
Βόρεια των Ελληνικών είναι ο Κρουσαμός. Ένα πέρασμα ανάμεσα σε ανάμεσα από το βραχώδη τοίχο που μπορεί να θεωρηθεί φυσική οχυρωματική γραμμή. Από τον Κρουσαμό - λέει η ντόπια προφορική παράδοση - μπήκαν ξαφνικά οι πειρατές και έσφαξαν, έκαψαν και ρήμαξαν τον ανθηρό οικισμό που δεν ξανακατοικήθηκε από τότε. Αν αληθεύει ιστορικά αυτή η παράδοση θα πρέπει να αναφέρεται στην αντίσταση του Λασθένη εναντίον των Ρωμαίων όπως μαρτυρούν οι πηγές.
Η εκκλησία σήμερα εορτάζει στις 8 Σεπτεμβρίου (γενέθλιο της Θεοτόκου) όμως μέχρι το 1866 ήταν αφιερωμένη στην Κοίμηση, για αυτό τιμάται και εκείνη την ημέρα. Στο ανώφυλλο της εξώπορτας υπάρχει χαραγμένη η χρονολογία 1695.
Οι παλαιότερες οικογένειες του χωριού είναι : Πατερόπουλος, Αντωνάκης, Φραγκιαδάκης, Σπυριδάκης, Βασιλάκης, Πετράκης, Μακρομιχαλάκης, Βουρεξάκης, Χριστοδουλάκης και Φυτάκης.
