Σαν σήμερα: Η άγνωστη επιστολή του Άινστάιν στον Βενιζέλο

Σαν σήμερα, 23 Μαρτίου του 1929 δημοσιεύεται στον «Ριζοσπάστη» τηλεγράφημα του Άλμπερτ Αϊνστάιν προς την κυβέρνηση Βενιζέλου.

Τον Μάρτιο του 1929 το συμβούλιο του Πανεπιστημίου αποφάσισε την αποβολή 5 φοιτητών για τα κομμουνιστικά τους φρονήματα. Ήταν η Ελένη Σακελλαρίου, Τσαγκαράκης, Μαρκοβίτης, Ματθαίου και Κοβατζίδης. Η Ελένη Σακελλαρίου αποβλήθηκε με τη δικαιολογία ότι εργάστηκε «επί μισθώ εις τα γραφεία του "Ριζοσπάστη"».

Την περίοδο εκείνη οι αριστεροί διώκονταν από το κράτος. Για τον λόγο αυτό, η απόφαση του Συμβουλίου τοιχοκολλήθηκε στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, προκειμένου να μην υπάρξουν μαζικές αντιδράσεις από τους φοιτητές. Ωστόσο, δεν κατάφεραν να αποφύγουν την αντίδραση των φοιτητών, οι οποίοι έστειλαν τηλεγράφημα διαμαρτυρίας στο Αντιφασιστικό Συνέδριο στο Βερολίνο και στην Επιτροπή Αμύνης των θυμάτων της Λευκής Τρομοκρατίας στα Βαλκάνια αλλά και στον Εκπαιδευτικό Όμιλο και τη Φοιτητική Συντροφιά.

Πανεπιστήμιο Αθηνών

Ο καθηγητής μαθηματικών Άλμπερτ Αϊνστάιν εκείνη την περίοδο εργαζόταν στο Πανεπιστήμιο του Βερολίνου. Είχε ήδη αναπτύξει τη θεωρία της Σχετικότητας και έχαιρε τον σεβασμό της παγκόσμιας επιστημονικής κοινότητας. Όταν διάβασε την επιστολή των Ελλήνων φοιτητών, κινητοποιήθηκε και έστειλε 2 επιστολές προς τον Έλληνα πρωθυπουργό και στους καθηγητές, στις οποίες διαμαρτυρόταν για την αποβολή των φοιτητών.

«Πρωθυπουργόν Βενιζέλον Αθήνας Διαμαρτυρόμαστε εντόνως ενάντια στην αποβολή φοιτητών από το Πανεπιστήμιο. Απαιτούμε την ελευθερία στην εκδήλωση των σκέψεων ανάμεσα στους φοιτητές. καθηγητής Αλμπέρ Αϊνστάιν».

Λίγες ημέρες μετά έστειλε επιστολή προς τη Σύγκλητο: «Σύγκλητον Πανεπιστημίου Αθήνας Διαμαρτυρόμαστε εντόνως ενάντια στην αποβολή των φοιτητών που αγωνίστηκαν για τα πολιτικά τους φρονήματα. Απαιτούμε την άμεσο επαναγραφή τους. Καθηγητής Αλμπέρ Αϊνστάιν Καθηγητής Ερρίκος Αίβε Καθηγητής Φριτς».

Η εφημερίδα Ριζοσπάστης έγραφε: «Νέος μπάτσος στα μούτρα του διχτάτορα και των ιεροεξεταστών του "Αθήνησι Πανεπιστημίου". Οι αποβολές των φοιτητών για τα πολιτικά τους φρονήματα, βρήκαν βαθειά απήχηση και κίνησαν την αγανάχτηση της Δύσης. Ο μέγας καθηγητής Αλμπερτ Αϊνστάιν, ο γνωστότατος παγκοσμίου φήμης μαθηματικός που ακόμα χτες ο αστικός Τύπος αφιέρωσε τις στήλες του για να τον υμνήσει με την ευκαιρία της 50ετηρίδος του, μαζί με άλλους Γερμανούς επιστήμονες έστειλε τηλεγράφημα διαμαρτυρίας από το Βερολίνο".

Φοιτητές συγκεντρωμένοι στο προαύλιο του Πανεπιστημίου Αθηνών κατά τη διάρκεια των μεγάλων απεργιακών κινητοποιήσεων το 1929