Πως υποβαθμίζονται τα πτυχία των Ελληνικών Πανεπιστημίων;

Στο νεόκοπο Μεσογειακό Πανεπιστήμιο Κρήτης μετά από την "μετατροπή" τους από ΤΕΙ σε Πανεπιστήμιο με μια υπουργική απόφαση δηλώνουν "ικανοποιημένοι από τις εξελίξεις και σίγουροι πως τον ερχόμενο Σεπτέμβριο τα Τμήματα θα είναι δέκα εξαμήνων."

Το θέμα του αν έπρεπε ή δεν έπρεπε να γίνει το ΤΕΙ Πανεπιστήμιο, χωρίς καμιά ακαδημαϊκή διαδικασία, και μάλιστα μετά την σαφή διαφωνία των δύο Πανεπιστημίων που λειτουργούν ήδη στα πάτρια εδάφη της λεβεντογέννας Κρήτης να ενσωματώσουν τμήματα του ΤΕΙ, είναι ένα μεγάλο θέμα. Πολύ μεγάλο. Προφανώς διαφωνώ προσωπικά, αλλά υπάρχουν επιχειρήματα και υπέρ. Δεν θα τα εξετάσω.

Το σίγουρο είναι, ότι στο ΤΕΙ που έγινε σε μια νύχτα Πανεπιστήμιο, έχουν κάθε δικαίωμα να δηλώνουν ότι είναι "ικανοποιημένοι από τις εξελίξεις". Και εγώ ικανοποιημένος θα ήμουνα στην θέση τους.

Μέχρι εδώ βλέπω την αντίδραση ως "φυσιολογική". Γιατί όμως είναι σίγουροι "πως τον ερχόμενο Σεπτέμβριο τα Τμήματα θα είναι δέκα εξαμήνων". Ποια ακαδημαϊκή ανάγκη ή λογική τον 21ο αιώνα μιλάει για πενταετή προγράμματα σπουδών;

Σε μια Ευρωπαϊκή Ένωση που τα πτυχία πολλών χωρών προσανατολίζονται προς τον τριετή πρώτο τίτλο σπουδών που να ακολουθείται από μονοετή ή διετή μεταπτυχιακά, εμείς εγκλωβίζουμε τα παιδιά σε πενταετή κύκλο σπουδών. Γιατί και τα περισσότερα τετραετή, πενταετή είναι, μην γελιέστε. Κοιτάχτε τις στατιστικές. Εγκλωβίζουμε έφηβους σε στεγανά γνωστικά αντικείμενα μέσα σε Πανεπιστήμια με μηδενική κινητικότητα. Επιλέγουμε τους κατάλληλους μέσα από ένα αδιάβλητα απαράδεκτο σύστημα εξετάσεων. Ζητάμε από 17χρονα, να επιλέξουν τι θα κάνουν τα πέντε πρώτα χρόνια της ενήλικης ζωής τους, χωρίς αρκετή πληροφορία (επαγγελματικό προσανατολισμό).

Τα τριετή πτυχία δίνουν χρόνο σε έφηβους να γνωρίσουν τα βασικά ενός γνωστικού αντικειμένου, ώστε να μπορέσουν να επιλέξουν και μετά να εξειδικευτούν σε κάτι πιο ειδικό. Τα γνωστικά αντικείμενα έχουν συσσωρεύσει τόσες πολλές γνώσεις που δεν είναι δυνατόν π.χ. ένας Βιολόγος να έχει πλήρη αντίληψη της Βοτανικής, Ζωολογίας, Μικροβιολογίας, Βιοχημείας, Μοριακής Βιολογίας, Οικολογίας, Γενετικής, Κυτταρικής, κτλ. Ας μάθει σε τρία χρόνια τι είναι αυτά, και ας προχωρήσει με εξειδίκευση σε αυτά που πραγματικά του αρέσουν.

Ας δούμε και κάποια από τα τμήματα του Μεσογειακού Πανεπιστημίου Κρήτης. Μουσικής και Οπτοακουστικών Τεχνολογιών, Μουσικής Τεχνολογίας και Ακουστικής, Νοσηλευτικής, Κοινωνικής Εργασίας, Επιστημών Διατροφής και Διαιτολογίας, Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής, Επιστήμης και Τεχνολογίας Τροφίμων, Επιστημών Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού, Φυσικοθεραπείας. Σε ποια χώρα του γνωστού κόσμου η Φυσιοθεραπεία ή Διατροφή και Διαιτολογία είναι πενταετείς κύκλοι σπουδών; Χρειάζεται ένας Διατροφολόγος ή Φυσιοθεραπευτής πέντε χρόνια σπουδών για να γίνει ένας άρτιος επαγγελματίας;

Με αφορμή όλα αυτά, ας αναρωτηθούμε λοιπόν, πως λοιπόν υποβαθμίζονται τα πτυχία. Τα πτυχία υποβαθμίζονται όταν:

• Καλύπτουν τεράστια ύλη σε εύρος, η οποία όμως δεν ανταποκρίνεται ούτε στην αγορά εργασίας (δεν υπάρχει αρκετό βάθος) ούτε στο ζητούμενο της ευρείας εγκυκλοπαιδικής μόρφωσης μόρφωσης (η υπερβολική ύλη απωθεί).
• Εγκλωβίζουν μέσα σε προγράμματα σπουδών φοιτητές που στην πραγματικότητα είτε ποτέ δεν ενδιαφέρθηκαν για το αντικείμενο (κατά λάθος εισαγωγή) είτε έχασαν το ενδιαφέρον τους λόγω υπερβολικών απαιτήσεων.
• Συγχέουν τον βασικό τίτλο σπουδών με τα επαγγελματικά δικαιώματα, συγχέοντας τις έννοιες της επαγγελματικής, τεχνικής, και επιστημονικής εκπαίδευσης και το είδος των γνώσεων που χρειάζονται για αυτές.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει δηλώσει ότι ως ο επόμενος πρωθυπουργός (κοντός ψαλμός αλληλούια) δεν θα προσπαθήσει να ακυρώσει τις συγχωνεύσεις ΤΕΙ και Πανεπιστημίων και τις ιδρύσεις νέων Πανεπιστημίων. Κάτι τέτοιο δεν θα του το επέτρεπε φυσικά η εκλογική του πελατεία, αλλά και αντικειμενικά θα ήταν αντιπαραγωγικό. Το ζητούμενο είναι τι μπορεί να γίνει για να διορθωθεί η υφιστάμενη κατάσταση στο μέλλον.

Λίγες προτάσεις που θα έφερναν τα Ελληνικά Πανεπιστήμια λίγο πιο κοντά στα Ευρωπαϊκά πρότυπα:

1. Προώθηση του τριετούς κύκλου Πανεπιστημιακών σπουδών με μικρή εξειδίκευση και παράλληλη αναδιάρθρωση και αναβάθμιση των μεταπτυχιακών προγραμμάτων. Πενταετείς σπουδές με μακρά παράδοση και υψηλό επίπεδο (π.χ. Πολυτεχνείο) μπορούν να παρέχουν στα τρία έτη ένα πτυχίο που να οδηγεί αυτόματα στον εσωτερικό δεύτερο κύκλο σπουδών του αντικειμένου χωρίς άλλα προαπαιτούμενα, αλλά και να επιτρέπει την αποδέσμευση του φοιτητή και την μεταφορά του σε άλλα μεταπτυχιακά ή την αγορά εργασίας.
2. Αποσύνδεση των επαγγελματικών δικαιωμάτων από το πρώτο πτυχίο, και μεταφορά της ευθύνης σε επιμελητήρια και επαγγελματικές οργανώσεις, υπό την εποπτεία Ιδρυμάτων που παρέχουν σχετικές με κάθε αντικείμενο μεταπτυχιακές σπουδές που αποσκοπούν στην επαγγελματική αποκατάσταση.
3. Αξιολόγηση και πιστοποίηση ουσίας στο Δημόσιο Πανεπιστήμιο με σκοπό την ενίσχυση της διεθνούς ανταγωνιστικότητας του (που είναι σε πολλά τμήματα σε εξαιρετικό επίπεδο) αλλά και την προετοιμασία του ακαδημαϊκού τοπίου για μη κρατικά Πανεπιστήμια στο μέλλον.