Ανησυχία υπάρχει στις τάξεις των αγροτών και στην Κρήτη, μετά την εμφάνιση ενός νέου ιού που φαίνεται πως πλήττει τις ντομάτες.
Μετά από το περιστατικό εμφάνισης του σε καλλιέργειες στα Χανιά, υπαρχει προβληματισμός, αν και δεν έχει ακόμη εμφανιστεί σε μεγάλες αγροτικές περιοχές της ανατολικης Κρήτης, όπως στη Μεσαρά και την Ιεράπετρα. Πρόκειται για τον ιό της καστανής ρυτίδωσης των καρπών ντομάτας, που είναι ένας επιβλαβής οργανισμός ο οποίος μπορεί να πλήξει σε σοβαρό βαθμό ντομάτες, αλλά και πιπεριές.
Όπως αναφέρουν οι ειδικοί η ντομάτα και η πιπεριά αποτελούν τους κύριους ξενιστές του ιού. Στην ντομάτα, τα συμπτώματα ποικίλλουν ανάλογα με την ποικιλία.
Οι ποικιλίες τομάτας με το γονίδιο ανθεκτικότητας Tm-22 (που χρησιμοποιείται ενάντια σε άλλους tobamo-ιούς) είναι ευπαθείς στον ιό. Τα συμπτώματα εμφανίζονται στα φύλλα, στελέχη και τους καρπούς. Τα συμπτώματα στα φύλλα περιλαμβάνουν χλώρωση, μωσαϊκό, ποικιλoχλώρωση, κατσάρωμα, παραμόρφωση του ελάσματος και περιστασιακά στένωση. Νεκρωτικές κηλίδες μπορεί να εμφανιστούν σε ποδίσκους, κάλυκες και μίσχους.
Οι καρποί εμφανίζουν κίτρινους ή καστανούς δακτυλίους, καστανές περιοχές και ρυτίδωση, όπως επίσης παραμορφώσεις και ανομοιόμορφη ωρίμανση. Τα ανωτέρω συμπτώματα καθιστούν τους καρπούς της τομάτας μη εμπορεύσιμους. Τα ασθενή φυτά παρουσιάζουν μειωμένη ανθοφορία και καρπόδεση.
Η μείωση της παραγωγής κυμαίνεται από 30 έως 70%. Στην πιπεριά, τα συμπτώματα στα φύλλα περιλαμβάνουν παραμορφώσεις του ελάσματος, κιτρινίσματα και μωσαϊκό. Οι καρποί της πιπεριάς εμφανίζουν παραμορφώσεις, ανομοιόμορφο χρωματισμό με κίτρινες και καστανές περιοχές και πράσινες ραβδώσεις.
Συμφωνα με πληροφορίες ο ιός μεταδίδεται μηχανικά με την επαφή μεταξύ των φυτών, με τις καλλιεργητικές φροντίδες των εργαζομένων, με μολυσμένο φυτωριακό υλικό και πιθανόν με το σπόρο.
Έχουν επίσης σημειωθεί και μεταδόσεις μέσω εντόμων που χρησιμοποιούνται για την επικονίαση σε υπό κάλυψη καλλιέργειες. Βασική εστία μόλυνσης αποτελεί και το έδαφος, το οποίο, κυρίως αν παραμείνουν σε αυτό μολυσμένα φυτικά υπολείμματα, μπορεί να διατηρηθεί μολυσμένο τουλάχιστον για έξι μήνες.
Στις υπό κάλυψη καλλιέργειες, η μόλυνση μπορεί να προέλθει από ιικά σωματίδια που διατηρούνται, χάρη στην αξιοσημείωτη αντοχή τους επί των διαφόρων κατασκευών, από τις οποίες περνάνε με διάφορους τρόπους στα φυτά. Στη συνέχεια, η μόλυνση μπορεί να εξαπλωθεί με τις καλλιεργητικές εργασίες (δέσιμο, ξεβλάστημα, συλλογή κλπ).
Μέτρα αντιμετώπισης
Για τον περιορισμό της εξάπλωσής του ιού η Δ/νση Προστασίας Φυτικής Παραγωγής του ΥπΑΑΤ και το Εργαστήριο Ιολογίας του Μπενάκειου Φυτοπαθολογικού Ινστιτούτου προτείνουν εντός των επιχειρήσεων όπου διαπιστώνεται η παρουσία του ιού τα εξής μέτρα υγιεινής των καλλιεργειών: Χρησιμοποίηση υγιούς σπόρου. Συστηματικός έλεγχος των σπορείων και απομάκρυνση/καταστροφή των φυταρίων που τυχόν έχουν προσβληθεί ή εμφανίζουν ύποπτα συμπτώματα.
Χρησιμοποίηση υγιών φυταρίων για φύτευση. Έλεγχος κατά διαστήματα των φυτών μετά την μεταφύτευση τους στον αγρό ή το θερμοκήπιο και απομάκρυνση/καταστροφή όσων εμφανίζουν συμπτώματα ίωσης.
Συχνή απολύμανση εργαλείων με εμβάπτιση σε διάλυμα χλωρίνης περιεκτικότητας 0,5% NaOCl ή Virkon® S ή αποβουτυρωμένου γάλακτος (τουλάχιστον 3,5% περιεκτικότητα σε πρωτεΐνη). Πλύσιμο των χεριών με σαπούνι και ξέπλυμα με άφθονο νερό πριν από κάθε χειρισμό των φυτών.
Ύπαρξη ταπέτων με απολυμαντικό στην είσοδο των θερμοκηπίων Χρησιμοποίηση παπουτσιών, φόρμας και γαντιών μιας χρήσης από τους εργαζόμενους που εκτελούν τις διάφορες καλλιεργητικές εργασίες και αλλαγή αυτών μεταξύ διαφορετικών εγκαταστάσεων.
Αποφυγή επαφής των υγιών φυτών με τα χέρια που έχουν έρθει σε επαφή με ασθενή φυτά (εκρίζωση, δέσιμο, κλάδεμα, κλπ), εκτός αν τα χέρια έχουν προηγουμένως πλυθεί καλά. Καλό πλύσιμο όλων των επιφανειών, δίσκων κλπ εντός των θερμοκηπίων μεταξύ των μεταφυτεύσεων/φυτεύσεων.
Μείωση κατά το δυνατόν της μετακίνησης των εργατών μεταξύ των διαφόρων τομέων της επιχείρησης. Αφαίρεση ζιζανίων στους χώρους πέριξ των θερμοκηπίων. Μέριμνα για απομάκρυνση και καταστροφή των υπολειμμάτων της καλλιέργειας καθώς και απολύμανση των χώρων του θερμοκηπίου.
