Πλήθος κόσμου στη σύσκεψη για τη Κτηματική Υπηρεσία
Πολύ μικρή αποδείχθηκε η αίθουσα συνεδριάσεων του Δημοτικού Συμβουλίου Βιάννου, για να χωρέσει τον κόσμο που έδωσε το "παρών" στη σύσκεψη που έγινε με πρωτοβουλία της Δημοτικής Αρχής και αφορά στην έκρυθμη κατάστση που έχει δημιουργηθεί στα καταστήματα υγειονομικού ελέγχου που βρίσκονται κατά μήκος της ζώνης παραλίας στις περιοχές Καστρίου και Κερατόκαμπου. Δημοτικοί σύμβουλοι, πρόεδροι κοινοτήτων, εκπρόσωποι των Πολιτιστικών Συλλόγων Καστρίου, Κερατοκάμπου και Άνω Βιάννου, επαγγελματίες της περιοχής, αλλά και απλοί πολίτες με έκδηλη την αγωνία τους για το αύριο της περιοχής πήραν μέρος στην σύσκεψη αυτή, ενώ παρόντες ήταν και ο Βουλευτής ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ Ηρακλείου κ. Φραγκίσκος Παρασύρης, όπως και ο πρώην βουλευτής Γιάννης Μιχελογιαννάκης.
Στη συζήτηση τέθηκε προς έγκριση ένα σχέδιο υπομνήματος που επεξεργάστηκε η Δημοτική Αρχή με προοπτική να συσταθεί επιτροπή υπό τον Δήμαρχο Παύλο Μπαριτάκη, με σκοπό και στόχο την επίσκεψη στους κυβερνητικούς βουλευτές του νομού, σε κυβερνητικά στελέχη και ειδικότερα με τον Αντιπρόεδρο της Κυβέρνησης κ. Κωστή Χατζηδάκη.
Μετά από διεξοδική συζήτηση κατά τη διάρκεια της οποίας υπήρξαν εντάσεις εγκρίθηκε τόσο το υπόμνημα όσο και η σύνθεση της επιτροπής η οποία αποτελείται:
1) Από τον Δήμαρχο Βιάννου Παύλο Μπαριτάκη
2) Τους προέδρους των Κοινοτήτων Άνω Βιάννου Μανώλη Μπριντάκη και Χόνδρου Μπάμπη Θεοδοσάκη,
3) Εκπροσώπους των Πολιτιστικών Συλλόγων Καστρίου Γιώργο Βραχνάκη, Κερατόκαμπου Λευτέρη Σπανάκη και Άνω Βιάννου Μαρία Μιχελάκη,
4) και εκπρόσωπο των επαγγελματιών- ο Δημοτικός Σύμβουλος Σπύρος Γιαμαλάκης
«Ειδικό μεταβατικό καθεστώς για παράκτιες περιοχές με διαπιστωμένη διάβρωση – Προσωρινή λειτουργία υφιστάμενων επιχειρήσεων – Αναστολή και επανεξέταση διοικητικών κυρώσεων»
Άρθρο 1
Ειδικό μεταβατικό καθεστώς σε περιοχές με διαπιστωμένη διάβρωση
Στον Ν. 5092/2024 (Α΄ 33) προστίθεται, μετά το άρθρο 19, νέο άρθρο 19Α ως εξής:
«Άρθρο 19Α
Ειδικό μεταβατικό καθεστώς σε περιοχές με σοβαρή και εξελισσόμενη διάβρωση ακτών»
1. Σε περιοχές αιγιαλού και παραλίας στις οποίες, βάσει εγκεκριμένης ακτομηχανικής, περιβαλλοντικής, γεωτεχνικής ή άλλης συναφούς επιστημονικής μελέτης, διαπιστώνεται σοβαρό και εξελισσόμενο φαινόμενο διάβρωσης της ακτής και για τις οποίες έχει εκπονηθεί, εγκριθεί, χρηματοδοτηθεί ή δρομολογηθεί έργο προστασίας και αποκατάστασης της ακτής, δύναται να θεσπίζεται ειδικό μεταβατικό καθεστώς χρήσεων μέχρι την ολοκλήρωση των προβλεπόμενων έργων.
2. Το ειδικό μεταβατικό καθεστώς θεσπίζεται με κοινή απόφαση των αρμόδιων Υπουργών, κατόπιν τεκμηριωμένης εισήγησης του οικείου Οργανισμού Τοπικής Αυτοδιοίκησης και γνώμης της αρμόδιας Κτηματικής Υπηρεσίας.
3. Η υπαγωγή μιας περιοχής στο ειδικό μεταβατικό καθεστώς δεν συνιστά νομιμοποίηση αυθαίρετης κατασκευής, αυθαίρετης χρήσης ή παραχώρηση εμπράγματου ή άλλου δικαιώματος επί του αιγιαλού ή της παραλίας.
4. Το ειδικό μεταβατικό καθεστώς εφαρμόζεται αποκλειστικά για όσο χρονικό διάστημα απαιτείται για την ολοκλήρωση των εγκεκριμένων ή δρομολογημένων έργων προστασίας και αποκατάστασης της ακτής και πάντως μέχρι την οριστικοποίηση της τελικής χωροθέτησης των χρήσεων σύμφωνα με την ακτομηχανική μελέτη.
1. Κατά τη διάρκεια ισχύος του ειδικού μεταβατικού καθεστώτος επιτρέπεται, υπό τους όρους του παρόντος, η προσωρινή συνέχιση της λειτουργίας υφιστάμενων επιχειρήσεων εστίασης, αναψυχής και συναφών τουριστικών δραστηριοτήτων που λειτουργούσαν στην περιοχή πριν από την υπαγωγή της στο ειδικό καθεστώς.
2. Η προσωρινή συνέχιση της λειτουργίας επιτρέπεται μόνο εφόσον:
α) δεν πραγματοποιείται οποιαδήποτε νέα αυθαίρετη κατασκευή ή επέκταση,
β) δεν αυξάνεται η καταλαμβανόμενη έκταση,
γ) δεν παρεμποδίζεται η ελεύθερη πρόσβαση του κοινού στον αιγιαλό, την παραλία και τη θάλασσα,
δ) δεν δημιουργείται κίνδυνος για την ασφάλεια των πολιτών,
ε) τηρούνται οι ισχύουσες διατάξεις περί υγειονομικής, περιβαλλοντικής και πυρασφάλειας,
στ) ο φορέας της επιχείρησης εγγράφως την υποχρέωση προσαρμογής ή απομάκρυνσης των εγκαταστάσεων, εφόσον αυτό απαιτηθεί από την εγκεκριμένη ακτομηχανική μελέτη ή από την υλοποίηση των έργων προστασίας της ακτής.
3. Η προσωρινή λειτουργία δεν δημιουργεί δικαίωμα παραμονής των κατασκευών μετά την ολοκλήρωση των έργων ούτε δικαίωμα αποζημίωσης λόγω της υποχρεωτικής προσαρμογής ή απομάκρυνσής τους, εφόσον αυτό προβλέπεται από το ισχύον θεσμικό πλαίσιο.
4. Για την υπαγωγή στο μεταβατικό καθεστώς μπορεί να απαιτείται η καταβολή ή του προβλεπόμενου ανταλλάγματος χρήσης, σύμφωνα με τις διατάξεις περί παραχώρησης απλής χρήσης αιγιαλού και παραλίας.
Άρθρο 3
Αναστολή και επανεξέταση διοικητικών κυρώσεων
1. Για επιχειρήσεις που υπάγονται στο ειδικό μεταβατικό καθεστώς του άρθρου 19Α δύναται, με απόφαση της αρμόδιας αρχής, να αναστέλλεται η είσπραξη διοικητικών προστίμων που έχουν επιβληθεί ή να επανεξετάζεται το ύψος αυτών, μέχρι την ολοκλήρωση της ακτομηχανικής παρέμβασης.
2. Κατά την επανεξέταση λαμβάνονται ιδίως υπόψη:
α) η πραγματική έκταση της παράβασης,
β) η παλαιότητα της κατασκευής ή χρήσης,
γ) η ύπαρξη ή μη νέας αυθαίρετης επέκτασης,
δ) η συμμόρφωση του επιχειρηματία προς τις υποδείξεις των αρμόδιων υπηρεσιών,
ε) η ένταξη της περιοχής σε εγκεκριμένο σχέδιο προστασίας και αποκατάστασης της ακτής,
στ) η αρχή της αναλογικότητας,
ζ) η οικονομική και κοινωνική επίπτωση της επιβολής της κύρωσης.
3. Σε περίπτωση πλήρους συμμόρφωσης του ενδιαφερόμενου με τους όρους του μεταβατικού καθεστώτος και μη πραγματοποίησης νέας παράβασης, δύναται να προβλέπεται μείωση του επιβληθέντος προστίμου ή απαλλαγή από μέρος αυτού, σύμφωνα με ειδικότερους όρους που καθορίζονται με την κανονιστική πράξη υπαγωγής.
4. Η παρούσα διάταξη δεν εφαρμόζεται σε νέες αυθαίρετες κατασκευές ή επεκτάσεις που πραγματοποιούνται μετά την υπαγωγή της περιοχής στο μεταβατικό καθεστώς.
Άρθρο 4
Αναστολή εκτέλεσης μέτρων κατεδάφισης
1. Σε περιοχές που έχουν υπαχθεί στο ειδικό μεταβατικό καθεστώς και στις οποίες βρίσκεται σε διαδικασία υλοποίησης εγκεκριμένο έργο προστασίας και αποκατάστασης της ακτογραμμής, δύναται να αναστέλλεται, με ειδικά αιτιολογημένη απόφαση της αρμόδιας αρχής, η εκτέλεση μέτρων κατεδάφισης υφιστάμενων κατασκευών μέχρι την οριστικοποίηση της τελικής χωροθέτησης που προκύπτει από την ακτομηχανική μελέτη.
2. Η αναστολή δεν εφαρμόζεται όταν από τεχνική έκθεση αρμόδιου μηχανικού ή δημόσιας υπηρεσίας προκύπτει άμεσος κίνδυνος για τη δημόσια ασφάλεια ή για το περιβάλλον.
3. Οι κατασκευές που παραμένουν προσωρινά δεν επιτρέπεται να επεκτείνονται, να ενισχύονται ή να τροποποιούνται χωρίς την απαιτούμενη νόμιμη άδεια.
Άρθρο 5
Ειδική ρύθμιση για Καστρί και Κερατόκαμπο Δήμου Βιάννου
1. Οι παράκτιες περιοχές Καστρίου και Κερατόκαμπου του Δήμου Βιάννου δύνανται να υπαχθούν στο ειδικό μεταβατικό καθεστώς του άρθρου 19Α, λόγω του διαπιστωμένου σοβαρού και εξελισσόμενου φαινομένου διάβρωσης της ακτογραμμής και της εκπόνησης και δρομολόγησης έργων προστασίας και αποκατάστασης της ακτής.
2. Η υπαγωγή πραγματοποιείται με απόφαση των αρμόδιων Υπουργών, κατόπιν εισήγησης του Δήμου Βιάννου και της Περιφέρειας Κρήτης και γνώμης της αρμόδιας Κτηματικής Υπηρεσίας.
3. Το μεταβατικό καθεστώς εφαρμόζεται μέχρι την ολοκλήρωση της Α΄ φάσης και των τυχόν επόμενων φάσεων των έργων προστασίας της ακτής και μέχρι την οριστικοποίηση της τελικής χωροθέτησης των χρήσεων στην παράκτια ζώνη.
4. Οι υφιστάμενες επιχειρήσεις που πληρούν τους όρους του παρόντος δύνανται να συνεχίσουν προσωρινά τη λειτουργία τους, υπό την προϋπόθεση ότι δεν πραγματοποιούν νέα αυθαίρετη κατασκευή ή επέκταση και αποδέχονται την υποχρέωση προσαρμογής στην τελική μορφή της ακτής.
5. Μετά την ολοκλήρωση των έργων προστασίας της ακτής πραγματοποιείται συνολική επανεξέταση και οριστική χωροθέτηση των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων σύμφωνα με την εγκεκριμένη ακτομηχανική μελέτη και το ισχύον περιβαλλοντικό και χωροταξικό πλαίσιο.
Άρθρο 6
Εξουσιοδοτική διάταξη
Με κοινή απόφαση των αρμόδιων Υπουργών καθορίζονται:
α) η διαδικασία υπαγωγής μιας περιοχής στο ειδικό μεταβατικό καθεστώς,
β) τα απαιτούμενα δικαιολογητικά,
γ) οι όροι προσωρινής λειτουργίας των επιχειρήσεων,
δ) η διαδικασία ελέγχου συμμόρφωσης,
ε) οι προϋποθέσεις αναστολής ή επανεξέτασης των διοικητικών κυρώσεων,
στ) η διάρκεια του μεταβατικού καθεστώτος,
ζ) κάθε άλλη αναγκαία λεπτομέρεια για την εφαρμογή του παρόντος.
ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ
1. Επί της αρχής
Ο Ν. 5092/2024 θέσπισε αυστηρότερο πλαίσιο προστασίας του αιγιαλού και της παραλίας, με σημαντικές διοικητικές κυρώσεις για αυθαίρετες κατασκευές και καταλήψεις. Ειδικότερα, το άρθρο 19 προβλέπει, μεταξύ άλλων, πρόστιμο για αυθαίρετη κατασκευή που υπολογίζεται με βάση το αντάλλαγμα χρήσης και τον χρόνο ύπαρξης της κατασκευής, καθώς και αποκλεισμό από διαδικασίες παραχώρησης.
Η αυστηρότητα των κυρώσεων αποτελεί αναγκαίο εργαλείο προστασίας του κοινόχρηστου χαρακτήρα του αιγιαλού.
Ωστόσο, η οριζόντια εφαρμογή των κυρώσεων χωρίς ειδική πρόβλεψη για περιοχές που αντιμετωπίζουν σοβαρά φυσικά φαινόμενα, όπως η εξελισσόμενη διάβρωση της ακτογραμμής, μπορεί να οδηγήσει σε αποτελέσματα δυσανάλογα προς τον επιδιωκόμενο σκοπό.
Η προτεινόμενη ρύθμιση αποσκοπεί ακριβώς στην αποκατάσταση της αναλογικότητας.
Δεν αποτελεί γενική εξαίρεση από τον νόμο.
Δεν αποτελεί νομιμοποίηση αυθαίρετων κατασκευών.
Αποτελεί ειδικό, προσωρινό και αυστηρά ελεγχόμενο μεταβατικό καθεστώς για περιοχές στις οποίες βρίσκεται σε εξέλιξη επιστημονικά τεκμηριωμένη διαδικασία αποκατάστασης της ακτογραμμής.
2. Επί της ανάγκης ειδικής ρύθμισης
Η ανάγκη ειδικής ρύθμισης είναι ιδιαίτερα εμφανής στον Δήμο Βιάννου.
Στο Επιχειρησιακό Πρόγραμμα του Δήμου Βιάννου αναφέρεται ότι οι ακτές του Δήμου αντιμετωπίζουν έντονο πρόβλημα διάβρωσης, το οποίο είναι ιδιαίτερα έντονο στο Καστρί και στον Κερατόκαμπο, ενώ αναφέρεται επίσης ότι έχει υλοποιηθεί ολοκληρωμένη μελέτη για την αντιμετώπιση του φαινομένου και την αποκατάσταση της διάβρωσης των ακτών των δύο περιοχών.
Παράλληλα, το 2026 ο Δήμος Βιάννου έχει προχωρήσει στην υποβολή πρότασης για την υλοποίηση έργων προστασίας της ακτής Καστρίου-Κερατοκάμπου, Α΄ φάσης, με προϋπολογισμό 2.108.000 ευρώ, με αντικείμενο την αντιμετώπιση των φαινομένων διάβρωσης και την προστασία των παράκτιων υποδομών.
Επομένως, πρόκειται για περιοχή όπου η ανάγκη ακτομηχανικής παρέμβασης δεν αποτελεί απλή μελλοντική υπόθεση αλλά αποτελεί ήδη αντικείμενο μελέτης, σχεδιασμού και διαδικασίας χρηματοδότησης.
Να τροποποιήσει άμεσα τον Ν. 5092/2024, ώστε σε παράκτιες περιοχές με αποδεδειγμένη σοβαρή διάβρωση και δρομολογημένα έργα ακτομηχανικής προστασίας να είναι δυνατή, υπό αυστηρούς όρους, η προσωρινή συνέχιση λειτουργίας υφιστάμενων επιχειρήσεων μέχρι την ολοκλήρωση των έργων και την οριστική χωροθέτηση της παράκτιας ζώνης, καθώς και η αναστολή και επανεξέταση των διοικητικών προστίμων σύμφωνα με την αρχή της αναλογικότητας.
Ειδικά για Καστρί και Κερατόκαμπο Δήμου Βιάννου, ζητείται η άμεση υπαγωγή της περιοχής στο ανωτέρω μεταβατικό καθεστώς.
