Οι υπουργοί Οικονομικών της Ευρωζώνης συμφώνησαν την Παρασκευή ότι το 2021 θα συνεχίσουν να έχουν «το πόδι στο γκάζι», δαπανώντας χωρίς τις δεσμεύσεις του Συμφώνου Σταθερότητας, προκειμένου να βοηθήσουν τις οικονομίες τους να ξεπεράσουν το πλήγμα του κορονοϊού.
«Ολοι συμφώνησαν ότι το 2021 πρέπει να υπάρχει ευελιξία, τουλάχιστον», ανέφερε ελληνική πηγή συνοψίζοντας τα αποτελέσματα της πρώτης διά ζώσης συνάντησης των υπουργών Οικονομικών ύστερα από έξι μήνες.
Αυτό, βεβαίως, όπως εξηγεί η ίδια πηγή, δεν σημαίνει ότι μπορεί κανείς να κάνει οποιουδήποτε είδους δαπάνη, άσχετη με τις ανάγκες που δημιουργεί ο κορωνοϊός. Επίσης, στο Eurogroup ακούστηκαν και φωνές, από τους γνωστούς «λιτοδίαιτους» του Βορρά, που επεσήμαναν ότι δεν πρέπει να ξεχνάμε την ανάγκη επιστροφής κάποια στιγμή στους δημοσιονομικούς κανόνες αυστηρότητας.
Ολα αυτά πιθανώς θα επανεξετασθούν την άνοιξη του 2021.
Σε κάθε περίπτωση, για την Ελλάδα, αυτή είναι ίσως μια μοναδική ευκαιρία να δοκιμάσει τα πρώτα μέτρα φοροελαφρύνσεων του κυβερνητικού προγράμματος, χωρίς τους δημοσιονομικούς περιορισμούς της μεταμνημονιακής ενισχυμένης εποπτείας. Εν μέσω κορωνοϊού, δεν είναι πλέον η εξαίρεση, αλλά μια χώρα όπως όλες οι άλλες, με τις ίδιες επιτακτικές ανάγκες και τα ίδια δικαιώματα.
Προσοχή, όμως: Αυτή η χαλάρωση των κανόνων θα ισχύει μόνο για το 2021 (εκτός αν έρθει η καταστροφή και συνεχιστεί η πανδημία και μετά, οπότε θα μιλάμε για άλλη ιστορία). Ετσι και τα επεκτατικά μέτρα της κυβέρνησης, μειώσεις φόρων και ασφαλιστικών εισφορών και δαπάνες, θα είναι μονοετούς διάρκειας. Η συνέχισή τους ή μη θα αποφασιστεί ανάλογα με την πορεία της πανδημίας και του προϋπολογισμού.
Κάτι τέτοιο γίνεται για πρώτη φορά. Αλλά και τι δεν γίνεται για πρώτη φορά, αφ’ ότου ξέσπασε η πανδημία. «Ο προϋπολογισμός φέτος θα έχει πολλούς βαθμούς αβεβαιότητας και πολλή… κινητικότητα», σχολιάζει υψηλόβαθμο στέλεχος του οικονομικού επιτελείου. Αυτό σημαίνει ότι αν χρειάζεται, θα ενεργοποιούνται ή θα αναστέλλονται ελαφρύνσεις ή δαπάνες, ανάλογα με τη συγκυρία.
Περίπου 3 δισ. ευρώ υπολογίζεται, σύμφωνα με πηγή του οικονομικού επιτελείου, ότι θα κοστίσουν οι παρεμβάσεις που εμπίπτουν σε αυτή την κατηγορία της προσωρινότητας, με προοπτική μονιμότητας ή κατάργησης, ανάλογα με τις συνθήκες. Περίπου 3 δισ. ευρώ είναι και το ποσό που η κυβέρνηση ευελπιστεί να εισπράξει το 2021 από το ευρωπαϊκό πακέτο Next Generation EU. Δεν σημαίνει ότι το ένα θα χρηματοδοτήσει ευθέως το άλλο. Ωστόσο, το Next Gen σίγουρα θα καλύψει κάποιες ανάγκες που διαφορετικά θα έπρεπε να χρηματοδοτήσει ο προϋπολογισμός. Το React EU, για παράδειγμα, ένα από τα προγράμματα του Next Gen, μπορεί να χρηματοδοτήσει προγράμματα ανεργίας, αναφέρουν στο οικονομικό επιτελείο.
Παρ’ όλα αυτά, η κυβέρνηση δεν σκοπεύει να δώσει δείγματα υπερβολικής χαλάρωσης με τον προϋπολογισμό. Αντίθετα, οι πληροφορίες στο οικονομικό επιτελείο επιμένουν ότι ο στόχος είναι να κατατεθεί ένας προϋπολογισμός χωρίς πρωτογενές έλλειμμα. Θα είναι μηδενικό ή σχεδόν μηδενικό. Αν σκεφτεί κανείς ότι ο φετινός προϋπολογισμός προβλέπεται να κλείσει με πρωτογενές έλλειμμα της τάξης του 6%του ΑΕΠ, αντιλαμβάνεται ότι το εγχείρημα του μηδενικού προϋπολογισμού του 2021 είναι δύσκολο.
Ωστόσο, οι φετινές δαπάνες λόγω κορωνοϊού ελπίζεται να μην επαναληφθούν και το 2021. Μόνο αν φτάσουμε ώς την τουριστική σεζόν με πρόβλημα, θα είναι μεγάλες οι δαπάνες και πάλι, επισημαίνουν στο υπουργείο Οικονομικών. Επίσης, οι ελπίδες του οικονομικού επιτελείου είναι να αρχίσουν να πληρώνονται, από τον Απρίλιο, κάποιοι φόροι που έχουν ανασταλεί φέτος. Και, φυσικά, οι εισπράξεις από την Ε.Ε. θα είναι του χρόνου πολύ μεγαλύτερες από φέτος.
Μια πρόβλεψη για την ανάκαμψη που συζητήθηκε στο Eurogroup έχει, επίσης, ιδιαίτερη σημασία για την ελληνική οικονομία και για τον προϋπολογισμό. Σύμφωνα, λοιπόν, με τις εκτιμήσεις της ΕΚΤ, θα ξαναγυρίσουμε στα επίπεδα του 2019 στο τέλος του 2022, ενώ σύμφωνα με αυτές της Κομισιόν, αυτό θα γίνει λίγο νωρίτερα, κάποια στιγμή το 2022. Γενικώς, η αίσθηση που επικράτησε στο Eurogroup ήταν ότι αν η ύφεση δεν άγγιξε τα όρια της καταστροφής, αλλά συγκρατήθηκε κάπως σε σχέση με τις αρχικές προβλέψεις, αντίστοιχα η ανάκαμψη θα έρθει λίγο πιο αργά.
Το ίδιο ισχύει και για την Ελλάδα, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του οικονομικού επιτελείου. Η ύφεση φέτος εκτιμάται ότι δεν θα ξεπεράσει το 10% –των προβλέψεων της Κομισιόν– και ίσως συγκρατηθεί στο όριο του 8% τού –δυσμενούς– σεναρίου της κυβέρνησης. Ωστόσο το χαμένο έδαφος εν μέρει μόνο θα καλυφθεί το 2021, με ανάκαμψη γύρω στο 6%.
Ο υπουργός Οικονομικών Χρήστος Σταϊκούρας εισέπραξε, σύμφωνα με πληροφορίες, εκδηλώσεις συμπάθειας στο Eurogroup, με αφορμή και τη δύσκολη κατάσταση που αντιμετωπίζει η χώρα λόγω προσφυγικού και τα επεισόδια στη Μόρια, αλλά και λόγω της έντασης με την Τουρκία. Αν μη τι άλλο, γίνεται αντιληπτό ότι η χώρα πιέζεται για επιπλέον δαπάνες, χωρίς δική της ευθύνη. Οι νέες αμυντικές δαπάνες θα είναι σίγουρα ένα μεγάλο πρόσθετο βάρος στον προϋπολογισμό του 2021, αλλά και των επόμενων ετών.
