...από την παλιά διαδρομή
"Έχω μια δουλειά και πρέπει να πάω στο Ηράκλειο..."
Έχουν περάσει αρκετές δεκαετίες κι εμείς δεν έχουμε πειράξει καμία λέξη από αυτή τη φράση. Κι όμως, αυτή με το πέρασμα του χρόνου, ηχεί εντελώς διαφορετικά, καθώς από τις 9 ώρες που χρειαζόταν η... άμαξα, έχουμε φτάσει να τη διανύουμε στα 45 λεπτά.
Ο πρώτος δρόμος Ηρακλείου-Βιάννου, χαράχτηκε επί Κρητικής Πολιτείας, όταν πρωθυπουργός τότε, ήταν ο Βιαννίτης, Γεώργιος Παπαμαστοράκης και ανοίχτηκε το 1937. Τελειοποιήθηκε επί γερμανικής κατοχής, με καταναγκαστική εργασία των κατοίκων.
Μετά από την κατοχή βελτιώθηκε και ανακατασκευάστηκε σε αρκετά σημεία. Ανοίχτηκαν και οι υπόλοιποι δρόμοι που υπάρχουν σήμερα, ασφαλτοστρώθηκε το 1970, ενώ οι στράτες της τουρκοκρατίας εγκαταλείφθηκαν.
Στην καλύτερη περίπτωση και υπό τις ευνοϊκότερες συνθήκες, η διαδρομή Ηράκλειο-Βιάννος μέχρι και τα μέσα της δεκαετίας του 2000, διαρκούσε 1 ώρα και 30 λεπτά. Ένας στενός δρόμος, γεμάτος στροφές, όπου περνούσε μέσα από χωριά, όπως οι Κασσάνοι, η Αυλή, το Χουμέρι, το Αλάγνι, οι Μελέσες κ.α.
Φυσικά αυτή η διαδρομή, δεν ήταν καθόλου ευχάριστη για τους ταξιδιώτες, που συχνά "κολλούσαν" στους στενούς δρόμους των χωριών πίσω από κάποιο τρακτέρ και έφταναν ζαλισμένοι και ταλαιπωρημένοι στον προορισμό τους.
Ο νέος δρόμος Ηρακλείου Βιάννου, έλυσε αυτό το πρόβλημα και πλέον, οι ταξιδιώτες μπαίνουν στο αυτοκίνητό τους, χωρίς να χρειαστεί να περάσουν από κανένα χωριό ή να περιμένουν πίσω κάποιο φορτηγό και βγαίνουν μετά από 45 λεπτά στον προορισμό τους.
Εμείς, θα δούμε από μια άλλη, νοσταλγική ματιά αυτό το δρομολόγιο, ξεχνώντας τα πολλά αρνητικά του. Στη φωτογραφική αυτή διαδρομή, δε θα βγούμε καθόλου από τον παλιό δρόμο. Θα τον διασχίσουμε όπως τότε, περνώντας σχεδόν μέσα από τις αυλές των σπιτιών(όπως ο δρόμος!) και τις πλατείες των χωριών, ξεκινώντας από το Ηράκλειο.
Μελέσες - 21ο χιλιόμετρο

Οι Μελέσες ανήκουν στο Δήμο Αρχανών Αστερουσίων και κατά την απογραφή πληθυσμού του 2001, είχαν 300 κατοίκους.

Η φωτογραφία της μικρής αυλής πάνω στο δρόμο, δε θυμίζει σε τίποτα τη νέα οδό...

Αλάγνι - 25ο χιλιόμετρο
Το χωριό Αλάγνι ή Αλάγνιο σύμφωνα με την πληθυσμιακή απογραφή του 2001 έχει 315 κατοίκους και υπάγεται επίσης, στο Δήμο Αρχανών Αστερουσίων.

Η ονομασία του χωριού πιθανότατα προήλθε από τη νύμφη Αλαγονία, κόρη του Δία και της Ευρώπης, της οποίας ο ναός βρισκόταν στο ύψωμα "Θόλοι".

Δυστυχώς, δεν είχε και την καλύτερη φήμη για τους ταξιδιώτες, καθώς ο δρόμος εκεί θεωρούνταν αρκετά επικίνδυνος, με συχνά ατυχήματα.

Χουμέρι - 31ο χιλιόμετρο
Το Χουμέρι έχει λιγότερους από 100 κατοίκους και απέχει μόλις 3 χιλιόμετρα από το Αρκαλοχώρι.

Η ονομασία του χωριού πιθανότατα προέρχεται από την αραβική γλώσσα, σύμφωνα με τον Ξανθουδίδη και οι αυλές του κατά μήκους του δρόμου, είναι από τις πιο περιποιημένες.

Το χωριό είναι καταπράσινο, όπως μπορείτε να δείτε και στις φωτογραφίες...


Ο Μύλος του Γαζέπη - 35ο χιλιόμετρο
Ο Μύλος του Γαζέπη βρίσκεται κοντά στο χωριό Νιπιδιτός κι έχει κηρυχθεί προστατευόμενο μνημείο από την Εφορεία Νεότερων Μνημείων.
Αποτελούσε πάντα σημείο αναφοράς της διαδρομής.
Εδώ ο Μαθιός Αποστολάκης από το Νιπιδιτό, που είχε το παρατσούκλι Gazep(δηλαδή «αντιδραστικός»), στα μέσα του 19ου αιώνα έκτισε έναν ανεμόμυλο

Σήμερα έχει υποστεί μεγάλες φθορές, καθώς έχει παύσει τη λειτουργία του από τα μέσα του 20ου αιώνα, όταν οι νέα τεχνολογία παραγκώνισε τον παραδοσιακό τρόπο αλέσματος.

Κασσάνοι - 39ο χιλιόμετρο
Οι Κασσάνοι (και Κασάνοι) ή Κασ(σ)άνος είναι χωριό στο δυτικό πρανές των Λασιθιώτικων ορέων και πρώην κοινότητα της επαρχίας Πεδιάδος.

Κατά την απογραφή του 2001, είχε 228 κατοίκους, ενώ η περιοχή φημίζεται ιδιαίτερα για τα κρεμμύδια της.




Φωτογραφίες-Επιμέλεια: Λευτέρης Σπανάκης
Πληροφορίες: cretanbeaches.com, wikipedia, "Οι Στράτες" της Δουλγεράκη Αγγέλας