Ένα εντυπωσιακό, σμαραγδένιο σκαθάρι που μέχρι πρότινος είχε εντοπιστεί μονάχα στην υποσαχάρια Αφρική και ζει σε μεγάλα αλμυρίκια, ανακάλυψαν οι ερευνητές του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας του Πανεπιστημίου Κρήτης. Πως συνδέεται με τους χαλικούτες;
Είναι μάλιστα η πρώτη φορά που το σκαθάρι αυτό συναντάται σε ευρωπαϊκό έδαφος. Το σκαθάρι Steraspis squamosa, σύμφωνα με το επιστημονικό περιοδικό, Nachrichtenblatt der Bayerischen Entomologen, εντοπίστηκε το καλοκαίρι του 2017 σε πολύ παλιά αλμυρίκια της περιοχής των Χανίων.
«Το συγκεκριμένο είδος ζει στην υποσαχάρια Αφρική και λόγω της εξαιρετικής ομορφιάς του, χρησιμοποιείται από πολλές φυλές για τη δημιουργία κοσμημάτων. Αρκετά μικρότεροι πληθυσμοί έχουν καταγραφεί στη Λιβύη, στην Αίγυπτο, το Ισραήλ και τη Μαυριτανία.Όμως, είναι η πρώτη φορά που, απ’ όσο γνωρίζουμε, καταγράφεται η παρουσία του σε ευρωπαϊκό έδαφος και συγκεκριμένα στη δυτική Κρήτη» ανέφερε ο εντομολόγος, ερευνητής και έφορος της συλλογής κολεοπτέρων του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας Κρήτης του Πανεπιστημίου Κρήτης, Απόστολος Τριχάς στην ΕΡΤ.
Πως έφτασε το σκαθάρι στην Κρήτη
«Η περίπτωση της μεταφοράς του μέσω εισαγωγών φυτωρίων, όπως συνέβη με το κόκκινο σκαθάρι των φοινικοειδών, δεν φαίνεται πιθανή, δεδομένου ότι δεν γίνεται εμπόριο αλμυρικιών από τις ανατολικές Μεσογειακές χώρες, το οποίο θα τη δικαιολογούσε» πρόσθεσε ο κ Τριχάς, υποστηρίζοντας πως ο άνθρωπος έβαλε πάλι το... χεράκι του, όμως με τρόπο που ίσως δεν φανταζόμαστε!
Κι αυτό, γιατί το σκαθάρι βρέθηκε σε περιοχή των Χανίων, όπου παλαιότερα υπήρχε ένα χωριό... αφρικανών, οι γνωστοί "χαλικούτηδες".
«Θα ήταν δυνατό να έμειναν εκεί δείγματα από τους χαλικούτηδες. Είναι ένα ενδεχόμενο επιστημονικά αποδεκτό, και ίσως να μπορεί να αυξηθεί η πιθανότητα να δεχθούμε τέτοια εκδοχή, συν τω χρόνω» λέει ο ίδιος.
Ποιοι ήταν οι χαλικούτηδες;
Χαλικούτηδες ή χαλικούτες, ήταν οι αφρικανοί σκλάβοι και οικονομικοί μετανάστες, οι οποίοι πρωτοήρθαν στο νησί της Κρήτης, πριν 350 χρόνια, όπου γνώρισαν άνθηση τα σκλαβοπάζαρα.
Η παρουσία των χαλικούτηδων, ερευνήθηκε από τον Ρεθυμνιώτη δικηγόρο Χαρίδημο Παπαδάκη και αποτέλεσε το περιεχόμενο του βιβλίου του με τίτλο «Οι Αφρικανοί στην Κρήτη, Χαλικούτες».
Το 1669 σύμφωνα με το βιβλίο, μαύροι σκλάβοι «εισάγονται» από την κεντρική Αφρική μέσω Καΐρου και λευκοί σκλάβοι από το Βορρά. Εμπόριο σκλάβων γίνεται στα Χανιά, στο Ρέθυμνο και στο Ηράκλειο, στο μεϊντάνι.
Η δεύτερη μαζική μεταφορά σκλάβων σημειώνεται την περίοδο 1830-40, με την αιγυπτιοκρατία. Τότε, απελεύθεροι μαύροι που υπηρετούν στον στρατό του Μεχμέτ Αλή δημιουργούν χωριό έξω από τα τείχη των Χανίων, το Κουμ Καπί.
Η παρουσία των χαλικούτηδων στην Κρήτη συνεχίζεται και τα σκλαβοπάζαρα παραμένουν ως την τελευταία δεκαετία του 19ου αιώνα.
